Día de la Hispanidad, Columbusdag 12 oktober 💫 De dag waarop Columbus Amerika ontdekte 🌎 Feestdag in Spaanstalige landen, ex-kolonies van Spanje, de Verenigde Staten en Italië 🇪🇸🇺🇸🇮🇹 De ontdekking van Amerika, gravure van Adriaen Collaert naar Jan van der Straet, 1589 ✍️ @britishmuseum.bsky.social
Evelyne Verheggen
@evelyneverheggen.bsky.social
Erfgoeddeskundige en cultuurhistorica voor religieus erfgoed met een passie voor (devotie)prenten, devotionalia, sterke vrouwen, kerken, Leiden (en 🇪🇸 😉). Ruusbroec Institute, University of Antwerp
Gummarus († ca 770) 11 oktober 💫 Patroonheilige van Enkhuizen en Lier 🇳🇱🔗🇧🇪 Al uit 1477 is bekend dat inwoners van Enkhuizen in Lier bij de processie de relieken mochten dragen 💪 Borduurwerk op een groen kazuifel met het wonder van Sint Gummarus, begin 16de eeuw 🪡 Bewaard in één van de Leidse kerken 💒
‘De voortdurende zuivering van de ziel’ 💦 Gravure van Antonius Wierix met de symbolische wassing van de ziel door engelen onder het kruis 👼 Ter inleiding van een hoofdstuk over ‘Verscheyde Redenen om ons te Verwecke tot De Lieffde Godts’ 💞 Geschreven door Maria van Wieringen, Haarlem 1666 ✍️
Mijn laatste 🧶 op het account van ‘Historici vertellen’ 💃❤️🔥
Hier eindigt dan mijn bijdrage aan ‘historici vertellen’. Helaas kom ik niet meer toe aan een 🧶 met beroemde kloppen, zoals bv de legendarische Elisabeth Strouven (1600-1661) uit Maastricht. In 2020 werd haar autobiografie uitgegeven op basis van haar 17de-eeuwse handschrift door Florence Koorn.
De allegorie van het geloof van Johannes Vermeer en een aantal bijzondere boeken met devotieprenten en relieken bewaard in de Maurits Sabbebibliotheek 📚
Zojuist heb ik verbeterde drukproeven ingeleverd voor een artikel (44 pag!) in ‘Ons Geestelijk Erf’: ‘Allegorie van het katholieke geloof of een historiestuk met een allegorisch portret van Maria Magdalena?’’ Met behulp van devotieprenten kan ik dit Vermeer-schilderij nu een andere betekenis geven.
Dit account heeft de primeur 💥 De ontdekking van een bundel met meer dan 100 liederen van de Haarlemse klop Maria van Wieringen op bestaande melodieën (1657). Met neerlandica en zangeres Margot Kalse en conservator Jeroen van Dommelen worden al plannen gesmeed voor een uitvoering komend voorjaar 🎶
Hier in Leuven verricht ik onderzoek naar de Haarlemse klop Maria van Wieringen (†1672). In mijn proefschrift publiceerde ik al drie handschriften van haar: de vita van Trijn Oly (1659), een lofdicht op de intrede van Johanna Cousebant(1662) en uit 1664 een bundel met disticha (kleine gedichtjes) 🧶:
Over de fraaie, met liefde gemaakte, kunstwerken van kloppen en begijnen die u zelden of nooit in een museum ziet ❤️🔥
IJdelheid werd als een zonde beschouwd: anders zouden kloppen de met liefde gemaakte kunstwerken vaker hebben gesigneerd. Dat is helaas niet het geval. Wellicht krijgen deze handwerken daarom zelden aandacht. Musea beschouwen deze vrouwenkunst te vaak als ‘volkskunst’. Daarom dit 🧶 .
De Maurits Sabbe bibliotheek: een feest om hier te mogen werken! 📚
Sinds twee weken mag ik als ‘Visiting Scholar’ onderzoek doen en werken bij de Maurits Sabbebibliotheek in Leuven. Het is de bibliotheek van de faculteit Godgeleerdheid van de Katholieke Universiteit Leuven.
Dat de kloppen uit Haarlem in de zeventiende eeuw ware meesterwerken schreven en kalligrafeerden was tot voor kort relatief onbekend! 🧶👸✍️
In dit 🧶 aandacht voor mijn hernieuwde onderzoek naar de handschriften van de maagden in de Hoek. In mijn proefschrift (2006) zijn de - in het Catharijneconvent bewaarde - manuscripten opgenomen met alle daarin geplakte devotieprenten: het is een belangrijke bron voor mijn onderzoek naar prenten.
En een tweede 🧶 over het verschil tussen protestantse en katholieke vrouwen in de moralistische beeldcultuur 💃
Door te zoeken in allerlei databases en te puzzelen met prenten, schilderijen en andere ‘beelden’ kom ik tot interessante historische inzichten over geloven in vroegere tijden. Het is in deze tijd moeilijk voor te stellen hoe dominant en bepalend religie was in de zeventiende eeuw.
Vandaag een draadje 🧶 over ‘mijn vrouwen’: de kloppen en begijnen 👸
Dit draadje gaat over ‘mijn vrouwen’, Roomse vrouwen in de Republiek: geestelijke maagden (dochters), in de volksmond ‘kloppen’ en begijnen genoemd. Vrouwen met een ‘roeping’ voor het klooster (en dat konden betalen) vertrokken naar de talrijke kloosters in de Zuidelijke NL of naar het Rijnland.
Deze week kunt u mij ook volgen op dit account 💃💫
Dag lieve mensen, mijn naam is Evelyne Verheggen en ik mag jullie deze week vertellen over mijn werk en onderzoek. Ik studeerde kunstgeschiedenis in Leiden en werk freelance als erfgoeddeskundige religieus erfgoed. In 2006 promoveerde ik op devotieprenten in de Noord-NL Republiek, 17de en 18de eeuw.
Franciscus van Assisi († 1226) 4 oktober 💫 Vandaag vieren we dat hij 800 jaar geleden is overleden🕯️🙏 Franciscus omarmt de gekruisigde Christus, staande op een deugdenladder van nederigheid, armoede, kuisheid, gehoorzaamheid en naastenliefde 💞 Gravure op perkament van Michiel Cabbaey, ca. 1700 ✨
Ontzet van Leiden 3 oktober 💫 De 28-stuiver, noodmunt uit Leiden uit 1574 ✨ Geslagen tijdens het beleg ⚔️ Vervaardigd uit goud en zilver afkomstig van geplunderde kerken en kloosters 💒 Bij gebrek aan contant geld om bv soldaten te kunnen betalen, werd noodgeld vervaardigd💰 @rijksmuseum.bsky.social
Feest van de Heilige engelbewaarders 🧚♀️ 2 oktober 💫 Katholieken geloven in engelen en leren als kind het beroemde gebedje: Savonts als ick slapen gae, dan volgen my sestien Engelen nae, (…) 👼 Het rijm stamt al uit de Middeleeuwen! 📖 #devotieprenten #catharijne 🖼️ 👉 www.dbnl.org/tekst/_lit00...
Bavo (589 - Gent 654) 1 oktober 💫 Beschermheilige van #Haarlem en #Gent 😇 Toen een leger van woeste Kennemers in 1274 de stad aanviel, verscheen Sint Bavo in vol wapenornaat op de wolken ☁️ Gravure ingeplakt in een handschrift uit 1628 geschreven door de Haarlemse #klop Mayken de Graef (1577-1647) ✍️
Hiëronymus van Bethlehem († 420) 30 september 💫 Kluizenaar, schrijver, asceet, monnik & kerkleraar ✍️ Patroon van vertalers en bijbelgeleerden (exegeten) 📖 Hij vertaalde de Bijbel uit het Hebreeuws in het Latijn: de Vulgaat 📚 #devotieprenten #catharijneconvent
De komende drie maanden mag ik als visiting scholar/research fellow aan de KU Leuven (Theologie en Religiewetenschappen; afd. kerkgeschiedenis) onderzoek verrichten naar: Maria van Wieringen (ca. 1600-1672) en het scriptorium van de Maagden in de Hoek in Haarlem. Haar manuscripten en hun context ✍️
De Sint-Jan-de-Doperkerk, de kerk van het Groot Begijnhof in Leuven 💒 Opgericht tussen 1305 en 1440 🧱 Met barok interieur uit de 17-18de eeuw ✨ Waaronder een begijn ín aanbidding voor het heilig Sacrament 🙏 En met 90 grafzerken van begijnen 👸
Parabel van de vijf wijze en vijf dwaze maagden ✨ Christus als mystieke bruidegom verwelkomt aan zijn rechterhand zijn bruiden: de wijze, deugdzame maagden 👸 Toegeschreven aan het atelier van Dieric Bouts (1450-1475) 🎨 Muurschildering in de Sint Jan de Doperkerk, Groot Begijnhof Leuven 💒
Presentatie van Maria in de Tempel 🏛️ Terracotta-reliëf boven mijn voordeur in het Groot Begijnhof in Leuven 💒 In de 17de eeuw een populaire voorstelling op #devotieprenten, symbolisch voor de intrede van #kloppen of #begijnen👸 Als ín een handschrift van Maria van Wieringen #Haarlem, 1662 ✍️
Jacoba van Veen (1635-1694) schrijft in haar receptenboek over het maken van kleuren als ‘Brigitte Broeders Grouw’ en ‘Minnebroeders Grauw’ 🎨 En geeft het recept voor etsgrond om daarmee in koperplaten ‘fraeye printen te maecke’ ✍️ #KB Den Haag 📚 👉 resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexic...
Vier jaar geleden in een klein museum in Weingarten (Zuid-Duitsland) deze mooie Maria gevonden: combinatie van knipwerk, textielapplicatie en aquarel ✍️ Onlangs in klooster Lichtenthal (Baden-Baden) een gelijkende variant 💫 #devotieprenten #Klosterfrauenarbeit #vrouwenkunst 18de eeuw ❤️🔥
𝙏𝙝𝙚𝙘𝙡𝙖 (1e eeuw) 23 september 💫 Was de geliefde van de apostel Paulus en schreef met hem de ‘Acta Pauli et Theclae’ (Handelingen van Paulus en Thecla) ✍️ Rolmodel voor vrouwen, ihb zusters (nonnen), geestelijke maagden, #kloppen en #begijnen 👸 #devotieprenten 17-19de eeuw #catharijne
Méér dan 3/4 deel van de religieuze professionals (meestal rk), vanaf de ME tot de 20ste eeuw was vrouw: nonnen, tertiaressen (geestelijke maagden, kloppen/begijnen)en diaconessen. Ook in dit boek wordt daar geen aandacht aan besteed. Hoe kan dit? @beatricedegraaf.bsky.social @stefanpaas.bsky.social
De mooie Sint-Gommaruskerk (Westerkerk) in Enkhuizen 💒 Met origineel 16de-eeuws koorhek van vóór de Reformatie ✨ Oude gebeeldhouwde grafzerken ⛏️ De librije (stadsbibliotheek) van Enkhuizen, opgericht in 1615 📚 En de kanselbijbel uit 1756 📖 Bezoek met oud-collega’s bouwbureau #BisdomHaarlemA’dam ⛪️
Abdisstaf van de cisterciënzerinnenabdij Lichtenthal (Baden-Baden) ca. 1500 💒 Het vrouwenklooster werd opgericht in 1245 door markgravin Irmengard van Baden en is sindsdien - zonder onderbreking - levend en actief 👸 Alle kunstschatten zijn bewaard 😍 👉 www.abtei-lichtenthal.de
Reliëfborduurwerk met goud en zilver ✨ De hoofden zijn uit kurk gesneden en met zijde overtrokken 🪡 Op een aurifrisium (sierboord van een kazuifel of koormantel) gedragen door een priester/prelaat uit ca. 1525 💒 Uit het Cistercienserinnenklooster👸 Lichtenthal (Baden-Baden) 🇩🇪
De grote, prachtige en weldadig gedecoreerde Begijnhofkerk toegewijd aan Sint-Margareta in de Vlaamse stad #Lier 💒 #UNESCO werelderfgoed 🏛️ Gebouwd en gefinancierd door de begijnen zelf, 1664-1671 👸 Uitstap met collega’s van het #Ruusbroecgenoorschap Antwerpen 🇧🇪 @uantwerpen.be
Jozef van Cupertino (1603-1663) 18 september 💫 Vliegende mysticus 😇 In zijn hagiografie zijn 70 ‘vluchten’ opgetekend (levitatie) ✈️ Hij is patroonheilige van astronauten, vliegeniers, luchtreizigers en zwakzinnigen 👨🚀 #devotieprenten @rijksmuseum.bsky.social