Nieuw artikel! In 1909 liet H.A. Lorentz twee jonge orang-oetans vanuit Borneo naar Artis vervoeren. Aan de hand van zijn agenda, correspondentie en administratie van ARTIS reconstrueerde ik samen met Danny van Zuijlen hun reis en de netwerken waarmee dierentuinen hun collecties uitbreidden.

Orang-oetans voor Artis: hoe dieren dankzij koloniale netwerken naar Amsterdam kwamen

In 1909 stuurde expeditieleider H.A. Lorentz twee jonge orang-oetans naar Artis. Hun reis belicht de koloniale dierenhandel en de geschiedenis van de dierentuin.

historiek.net

Vandaag start ik met onderzoek in het Stadsarchief Amsterdam!

Ik was vandaag vrij en niet thuis, dus even wat radiostilte. Maar vandaag is er wel een heuglijk jubileum dat we niet onopgemerkt voorbij mogen laten gaan: Winnie The Pooh is 100 jaar geworden! 🐻 Wist je dat de echte Winnie The Pooh in London Zoo leefde?

Californische zeeleeuwen maken al sinds 1877 deel uit van de geschiedenis van ARTIS. Binnenkort komt dit tijdperk ten einde: het huidige verblijf voldoet niet meer aan onze eisen en de laatste drie zeeleeuwen zullen verhuizen naar een andere zoo. Ik schreef een blogpost: www.artis.nl/nl/artis-par...

Bijna 150 jaar zeeleeuwen in ARTIS | Historie

Ontdek de geschiedenis van de zeeleeuwen in ARTIS, van de eerste dieren in 1877 en de Zeeleeuwenrots tot het moderne verblijf en hun vertrek.

artis.nl

In ARTIS wordt niet alleen voor levende dieren en planten gezorgd. Het team Kunst & Erfgoed onderhoudt ook een rijke erfgoedcollectie die duizenden objecten, natuurhistorische preparaten, archiefstukken en kunstwerken bevat. Een draadje met wat voorbeelden!

Op dinsdag heeft mijn team, Educatie, Kunst & Erfgoed, de wekelijkse vergadering. Binnen ARTIS zijn wij o.a. verantwoordelijk voor de inhoud van rondleidingen, lezingen, speurtochten, programma's, tentoonstellingen, bebording, etc. Kortom, zorgen dat bezoekers iets leren tijdens hun bezoek!

Goedemorgen! Vanochtend las ik het nieuwe artikel van Oliver Hochadel, een autoriteit op het gebied van dierentuingeschiedenis: 'Caring for your creatures: Ram Brahma Sanyal and the Calcutta Zoo': doi.org/10.1017/S000...

Caring for your creatures: Ram Brahma Sanyal and the Calcutta Zoo | The British Journal for the History of Science | Cambridge Core

Caring for your creatures: Ram Brahma Sanyal and the Calcutta Zoo

doi.org

Het is aardig om te beginnen met een korte geschiedenis van mijn werkplek. ARTIS is immers de oudste dierentuin van Nederland, één van de vijf oudste ter wereld en was de eerste publieke en wetenschappelijke dierentuin op het Europese vasteland.

Goedemorgen! Mijn naam is Wessel Broekhuis. Ik ben historicus gespecialiseerd in de geschiedenis van dierentuinen en werk voor de afdeling Educatie, Kunst & Erfgoed van ARTIS. Leuk om hier deze week te mogen vertellen over mijn interessegebied en dagelijkse werkzaamheden!

Hier eindigt dan mijn bijdrage aan ‘historici vertellen’. Helaas kom ik niet meer toe aan een 🧶 met beroemde kloppen, zoals bv de legendarische Elisabeth Strouven (1600-1661) uit Maastricht. In 2020 werd haar autobiografie uitgegeven op basis van haar 17de-eeuwse handschrift door Florence Koorn.

Zojuist heb ik verbeterde drukproeven ingeleverd voor een artikel (44 pag!) in ‘Ons Geestelijk Erf’: ‘Allegorie van het katholieke geloof of een historiestuk met een allegorisch portret van Maria Magdalena?’’ Met behulp van devotieprenten kan ik dit Vermeer-schilderij nu een andere betekenis geven.

Hier in Leuven verricht ik onderzoek naar de Haarlemse klop Maria van Wieringen (†1672). In mijn proefschrift publiceerde ik al drie handschriften van haar: de vita van Trijn Oly (1659), een lofdicht op de intrede van Johanna Cousebant(1662) en uit 1664 een bundel met disticha (kleine gedichtjes) 🧶:

IJdelheid werd als een zonde beschouwd: anders zouden kloppen de met liefde gemaakte kunstwerken vaker hebben gesigneerd. Dat is helaas niet het geval. Wellicht krijgen deze handwerken daarom zelden aandacht. Musea beschouwen deze vrouwenkunst te vaak als ‘volkskunst’. Daarom dit 🧶 .

Sinds twee weken mag ik als ‘Visiting Scholar’ onderzoek doen en werken bij de Maurits Sabbebibliotheek in Leuven. Het is de bibliotheek van de faculteit Godgeleerdheid van de Katholieke Universiteit Leuven.

In dit 🧶 aandacht voor mijn hernieuwde onderzoek naar de handschriften van de maagden in de Hoek. In mijn proefschrift (2006) zijn de - in het Catharijneconvent bewaarde - manuscripten opgenomen met alle daarin geplakte devotieprenten: het is een belangrijke bron voor mijn onderzoek naar prenten.

Door te zoeken in allerlei databases en te puzzelen met prenten, schilderijen en andere ‘beelden’ kom ik tot interessante historische inzichten over geloven in vroegere tijden. Het is in deze tijd moeilijk voor te stellen hoe dominant en bepalend religie was in de zeventiende eeuw.

Dit draadje gaat over ‘mijn vrouwen’, Roomse vrouwen in de Republiek: geestelijke maagden (dochters), in de volksmond ‘kloppen’ en begijnen genoemd. Vrouwen met een ‘roeping’ voor het klooster (en dat konden betalen) vertrokken naar de talrijke kloosters in de Zuidelijke NL of naar het Rijnland.

Dag lieve mensen, mijn naam is Evelyne Verheggen en ik mag jullie deze week vertellen over mijn werk en onderzoek. Ik studeerde kunstgeschiedenis in Leiden en werk freelance als erfgoeddeskundige religieus erfgoed. In 2006 promoveerde ik op devotieprenten in de Noord-NL Republiek, 17de en 18de eeuw.

Met een indrukwekkende ceremonie hebben we zojuist de week afgerond. 50 mensen in een grote kring. 16 jongeren en wij 34 ‘ouderen’. In de zon. Elk noemde een naam. Deddie Zak. Annie Kapper. In gebarentaal: Kaatje Wurms en Veronica Wurms. John-Sidney Waisvisz. Fanny Günsberg. Etc. Etc. Etc.

Ik zou nog iets vertellen over de ‘ambivalente omgang van Polen met de Holocaust’. Ondanks dat de vernietigingskampen nu prachtige monumenten zijn, zien we steeds vaker ‘holocaust distortion’. Dat is wat anders dan ontkenning. Het gaat om het minder belangrijk maken van de Holocaust.

De laatste deelnemer die zich vandaag voorstelt is Karin Kalthoff. Ter informatie: provincie Gelderland heeft al jarenlang een samenwerkingsverband met de 'provincie' Lubelski' en daarom ook met Sobibor.

Hallo! Ik ben Pepijn, en werk bij het Nationaal Comité 4 en 5 mei, waar ik me onder andere bezighoud met Holocausteducatie. Een van de redenen om mee te gaan op deze verdiepingsreis, was dus in eerste instantie dan ook dat: meer verdieping. Maar...

Onze groep bestaat vandaag uit 30+ personen. Een bont en interessant gezelschap. Enkelen van hen zullen zich hier voorstellen, hun keuze voor deze reis en / of kennis die zij hebben opgedaan tijdens de Verdiepingsreis beschrijven.

“Als alle bossen potloden waren en alle dagen inkt, zou het niet mogelijk zijn te beschrijven wat er in Treblinka is gebeurd.” 13 maanden, 900.000 doden. Vandaag proberen we desondanks aan de hand van foto's en ooggetuigenverslagen een glimp van de verschrikkingen over te brengen op de groep.

Vanmiddag hebben de 10 docenten ons rondgeleid door Majdanek aan de hand van het boek van Jerzy Kwiatkowski. Zij deden dat allen uitstekend en elk op hun eigen manier. Zo kregen wij een goed beeld van 485 dagen Majdanek. Eén gedicht viel op. Een docent had in haar klas verteld over haar presentatie.

Nu rijden we naar Majdanek. Het was zowel een vernietigings-, als werk- en een krijgsgevangenkamp, maar ook werden hier lokale boeren en hun families opgesloten om plaats te maken voor Duitse boeren. Bijzonder is dat docenten van het Docentenprogramma ons hier gaan rondleiden, later meer hierover.

Zojuist hebben we Belzec bezocht. Het 1e operationele vernietigingskamp van Aktion Reinhard: indrukwekkend, staalhard en massief. Ter contrast: daar las een deelneemster een pijnlijk liefdevol menselijke afscheidsbrief van een moeder aan haar zoon voor. Sara wordt in juli 1942 in Belzec vermoord.

99% vd Polen tolereert onze aanwezigheid in hun ‘schuldige landschap’. Gister 2 uitzonderingen. In Trawniki remde een motorrijder af, stak zijn rechter arm in de lucht en riep ‘Heil Hitler’. In Izbica spreken we de vriendelijke dochter van een Poolse die in WO2 bevriend was met een Joods meisje.

Maandag stond in het teken van doorgangsgetto’s, bijv. Izbica. Dat waren open getto’s in Oost-Polen waar o.a. Duitse Joden naartoe werden gedeporteerd. De huizen stonden leeg, want de Poolse Joden waren ondertussen vermoord in Belzec. In deze getto’s was het ‘één trein eruit, één trein erin’…

Gister werden we opgeschrikt door het luchtalarm. We waren op een Joodse begraafplaats in Piaski: 1 schuin getrokken grafsteen, enkele brokstukken, ongemarkeerde massagraven en 2 vuilniszakken. Midden in mijn presentatie, ging het luchtalarm, daarna explosiegeluiden. De oorlog is echt dichtbij.