Cijfers en feiten Leefomgeving | Compendium voor de Leefomgeving
@clo-nl.bsky.social
CLO.nl | Compendium voor de Leefomgeving biedt wetenschappelijk onderbouwde feiten en cijfers ter ondersteuning van maatschappelijke discussies en keuzes op het gebied van milieu, natuur en ruimte. Via dit kanaal tonen we de meest recente updates.
In Nederland leven ruim 43 duizend soorten organismen. Het gaat dan om levende wezens zoals dieren, planten, schimmels en wieren. De verdeling van de aantallen in Nederland wordt vergeleken met die op wereldschaal: waar zitten de verschillen? Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1046
Aantal soorten in Nederland, 2026
Er zijn ongeveer 43.500 schimmels, planten, dieren en andere organismen in Nederland gevestigd.
clo.nl
Door schonere brandstof en efficiëntere schepen is de uitstoot van de zeescheepvaart vanaf 2006 sterk gedaald (o.a. stikstofoxiden, fijnstof en zwaveldioxide). Deze uitstoot telt niet mee voor de doelstellingen en plafonds waar Nederland zich aan moet houden. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0521
Emissies naar lucht door de zeescheepvaart, 1990-2024
Zeescheepvaart is een significante bron van verzurende stoffen die de luchtkwaliteit in Nederland beïnvloedt. Door het gebruik van schonere brandstof en efficiëntere schepen is de uitstoot vanaf 2006 ...
clo.nl
Afvalwater van huishoudens en bedrijven, en hemelwater wat in het riool belandt, wordt gezuiverd in waterzuiveringsinstallaties. Daarbij ontstaat zogenaamd zuiveringsslib. Tegenwoordig wordt dat voor het grootste deel verbrand, in tegenstelling tot de jaren 90. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0154
Afzet van zuiveringsslib naar bestemming, 1981-2024
Het meeste zuiveringsslib van waterzuiveringsinstallaties wordt verbrand. De verbranding vindt plaats in zogeheten mono-verbranders waar alleen zuiveringsslib wordt verbrand, in cementovens, in afvalv...
clo.nl
Sinds 1998 gaat het gemiddeld genomen iets beter met bedreigde dier- en plantensoorten in Nederland. Dat blijkt uit de Rode Lijst Indicator (RLI). Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1521
Rode Lijst Indicator, 1998-2026
Het gaat gemiddeld genomen iets beter met bedreigde dier- en plantensoorten in Nederland dan in 1998. Dat blijkt uit de Rode Lijst Indicator (RLI). Wel staat van de bijna zevenduizend onderzochte soor...
clo.nl
Het oppervlak aan gebieden die gevoelig zijn voor wateroverlast of regionale overstroming neemt tot het jaar 2100 toe van 470.000 naar 690.000 hectare. Momenteel staan er in deze gebieden ruim 700.000 woningen. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl2212
Aantal woningen op in 2100 verwachte ongunstige locaties door toename neerslag en bodemdaling, 2000-2025
Het aantal woningen dat op ongunstige locaties ligt vanwege waterhuishouding en bodemdaling nam in de periode 2000-2025 toe met ongeveer 34% naar ruim 700.000 woningen.
clo.nl
Van mei t/m september wordt iedere twee weken de zwemwaterkwaliteit op alle officiële zwemwaterlocaties gemeten. In 2025 voldeed circa 94% van de zoetwaterlocaties (binnenwateren) en circa 99% van de zoutwaterlocaties aan de norm. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0248
Kwaliteit zwemwaterlocaties, 1998-2025
Vier procent van alle zwemwaterlocaties voldoet gedurende het zwemseizoen 2025 bij minstens twee metingen niet aan de EU-norm
clo.nl
Het Rijk waarborgt dat in het kustfundament voldoende ruimte beschikbaar is en blijft voor versterking van de zeewering. Bij uitzondering is er plaats voor nieuwe bebouwing buiten bestaand bebouwd gebied. Tussen 2012 en 2025 zijn er 319 woningen bijgekomen. Meer kustfundament? 👉 www.clo.nl/nl2158
Aantal woningen in het kustfundament, 2000-2025
Het aantal woningen langs de kust is met 22% toegenomen in de periode 2000-2025 naar ruim 35.000 woningen in totaal. Deze toename heeft voor het grootste deel plaatsgevonden binnen het bestaand bebouw...
clo.nl
Primaire waterkeringen, zoals dijken, duinen, sluizen en gemalen, beschermen Nederland tegen overstromingen vanuit zee, grote rivieren en meren. Momenteel voldoet 58% van de 3.473 km aan primaire waterkeringen aan de waterveiligheidsnorm; in 2050 moet dit 100% zijn. Lees meer op www.clo.nl/nl2043
Veiligheid primaire waterkeringen, 2019 - 2025
Het doel is dat in 2050 alle primaire waterkeringen aan de vastgestelde normen voldoen. Op dit moment voldoet 58% van de dijken aan de norm (HWBP, 2026). De overige 42% wordt naar verwachting nog binn...
clo.nl
Tussen 1990 en 2024 zijn de emissies door de industrie van stoffen als stikstofoxiden en zwaveldioxide aanzienlijk afgenomen. Dit is o.a. bereikt door technische maatregelen (katalysator) of gebruik van andere/minder brandstof. Alleen de emissie van methaan is niet afgenomen. 👉 www.clo.nl/nl0112
Emissies naar lucht door de industrie, 1990-2024
De industrie levert voor alle stoffen een belangrijk aandeel in de totale emissies naar lucht in Nederland. De emissies door de industrie (inclusief raffinaderijen) zijn in de periode 1990-2024 aanzie...
clo.nl
Houtstook door consumenten is in Nederland een grote bron van uitstoot van luchtverontreinigende stoffen, zoals fijnstof (PM2,5 en PM10) en benzo(a)pyreen. In 2024 was 24% van de fijnstof (PM2,5) uitstoot in Nederland afkomstig van houtstook. Meer feiten en cijfers? 👉 www.clo.nl/nl3029
Bijdrage van houtstook aan luchtverontreiniging, 1990-2024
Houtstook door consumenten was in 2024 verantwoordelijk voor 24% van de fijnstof (PM2,5) emissie in Nederland. De bijdrage van houtstook aan de jaargemiddelde fijnstofconcentratie (PM2,5) bedroeg in 2...
clo.nl
De inkomensongelijkheid van huishoudens is sinds 2011 vrijwel niet veranderd. Enkele pieken in de trend zijn het gevolg van fiscale maatregelen. De vermogensongelijkheid is echter een stuk groter. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl2191
Vermogens- en inkomensongelijkheid, 2011 - 2024
De vermogensongelijkheid tussen huishoudens varieert met name door bewegingen op de woningmarkt. In de periode 2011-2014 was sprake van een stijgende vermogensongelijkheid als gevolg van dalende huize...
clo.nl
Door de toegenomen welvaart is de hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner sinds 1950 bijna verviervoudigd 👉 www.clo.nl/nl0144
Afval van huishoudens per inwoner, 1950-2025
Door de toegenomen welvaart is de hoeveelheid huishoudelijk afval per inwoner sinds 1950 bijna verviervoudigd. Ook de samenstelling van het afval is sterk veranderd.
clo.nl
In 2025 produceerden huishoudens iets minder dan 8 miljard kilo huishoudelijk afval. Tussen 2000 en 2025 is het aandeel gescheiden ingezameld huishoudelijk afval toegenomen van 44 naar 60 procent. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0140
Afval van huishoudens, 1985-2025
In de jaren tachtig en negentig is de hoeveelheid huishoudelijk afval die jaarlijks in Nederland vrijkomt sterk toegenomen. Van 2001 tot en met 2007 is de groei veel minder, en vanaf 2007 tot en met 2...
clo.nl
Eén van de manieren om het belang van ecosystemen inzichtelijk te maken, is om ecosysteemdiensten in geld uit te drukken. De totale sociaal-economische gebruikswaarde van ecosysteemdiensten in Nederland bedroeg 11,5 miljard euro in 2023. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl3031
Gebruikswaarde van ecosysteemdiensten in Nederland, 2016-2023
De totale sociaal-economische gebruikswaarde van diensten die zijn geleverd door ecosystemen in Nederland, bedroeg 11,5 miljard euro in 2023. Culturele ecosysteemdiensten droegen het meest bij aan de ...
clo.nl
De nettoarbeidsparticipatie, oftewel het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de potentiële beroepsbevolking, was in 2025 ongeveer 73%. De stijging die vanaf 2021 inzette lijkt te zijn afgevlakt. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl2099
Nettoarbeidsparticipatie, 2025
De nettoarbeidsparticipatie in Nederland is in 2025 gelijk gebleven ten opzichte van 2024. Van alle provincies was in Utrecht de arbeidsparticipatie met 76,0 procent het hoogst en in Limburg met 69,5 ...
clo.nl
Om de biodiversiteit in Europa in stand te houden zijn de Vogelrichtlijn (VR) en de Habitatrichtlijn (HR) opgesteld. Daarin staat welke planten, dieren en natuurlijke habitats beschermd moeten worden. De doelen van beide richtlijnen zijn echter nog niet in zicht. Meer info op 👉 www.clo.nl/nl1604
Staat van instandhouding soorten en habitattypen Habitatrichtlijn en trends vogels Vogelrichtlijn, 2019-2024
De staat van instandhouding van de meeste habitattypen en soorten van de Habitatrichtlijn is (zeer) ongunstig in Nederland. Dit geldt voor circa 88% van de habitattypen en 60% van de soorten. De lange...
clo.nl
Bedrijven hebben in 2024 voor 1.809 miljoen euro in het milieu geïnvesteerd. Dat is 815 miljoen euro minder dan in 2023. Ze investeren vooral minder in hernieuwbare energie. Meer info op 👉 www.clo.nl/nl0425
Milieu-investeringen in de industrie en energiesector, 1975-2024
In 2024 investeerden Nederlandse bedrijven met tien of meer werknemers in de delfstoffenwinning, industrie en openbare energie- en watervoorziening 1,8 miljard euro in milieuvoorzieningen. Dat is ruim...
clo.nl
In 2025 kwam 48% van de elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiedragers. Windenergie (24%) en zonne-energie (19%) dragen het meest bij aan hernieuwbare elektriciteit. Daarnaast wordt er ook hernieuwbare elektriciteit uit biomassa geproduceerd (5%). Meer weten? -> www.clo.nl/nl0019
Bruto elektriciteitsproductie en inzet energiedragers, 2015-2025
In 2025 was de totale bruto elektriciteitsproductie 9 procent hoger dan in 2024. Van 2015 tot en met 2024 is de bijdrage van niet-hernieuwbare brandstoffen in de elektriciteitsproductie sterk gedaald ...
clo.nl
In 2025 was het totale elektriciteitsverbruik 120 miljard kWh. Tot 2008 groeide het verbruik met gemiddeld 2 procent per jaar. Na 2008 schommelt het elektriciteitsverbruik rond 120 miljard kWh. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0020
Aanbod en verbruik van elektriciteit, 1990-2025
In 2025 bedroeg het totale aanbod van elektriciteit 121 miljard kWh, iets hoger dan in 2024. Met name de binnenlandse elektriciteitsproductie droeg hieraan bij, deze nam met 11,5 miljard kWh toe. Het ...
clo.nl
Ook steden en dorpen zijn voor veel soorten vogels van belang als leefgebied. Van de 83 soorten die sinds 2007 worden gevolgd in het stedelijk gebied van Nederland, gaan er meer soorten in aantal achteruit (41) dan dat er vooruit gaan (23). Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1585
Trend van vogels in het stedelijk gebied, 2007-2025
De gezamenlijke trend van 83 voorkomende vogelsoorten in stedelijk gebied daalt licht. De daling betreft vooral soorten van parken, struwelen en open groen. Watervogels en de slechtvalk gaan juist voo...
clo.nl
De emissie van fijnstof (PM10) door verkeer en vervoer is tussen 1990 en 2024 met 78% gedaald. Ongeveer de helft van deze emissie ontstaat bij de verbranding van motorbrandstoffen; de rest komt door slijtage van wegdek, banden, remvoeringen en bovenleidingen. Meer over emissies 👉 www.clo.nl/nl0128
Emissies naar lucht door verkeer en vervoer, 1990-2024
Bij de broeikasgassen waren de emissies van koolstofdioxide (CO2) en methaan (CH4) door de sector verkeer en vervoer in 2024 lager dan in 1990, maar de emissies van distikstofoxide (N2O) waren hoger d...
clo.nl
Het Nederlandse landschap is gevormd door een samenspel van menselijk handelen en natuurlijke processen. Historische lijnen die nu nog in het landschap zijn te zien, zoals waterlopen, (tracés van) wegen of bomenrijen, maken de ontwikkelingsgeschiedenis zichtbaar. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl2202
Historische lijnen in het landschap, 2024
Het Nederlandse landschap is gevormd door een samenspel van menselijk handelen en natuurlijke processen, dat eeuwen heeft geduurd. Historische lijnen die nu nog in het landschap zijn te zien, zijn ond...
clo.nl
Dagvlinders in Nederland blijven in aantallen achteruitgaan. In 2025 kwam de populatietrend 57% lager uit dan in 1992. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1386
Trend van dagvlinders, 1992-2025
Dagvlinders in Nederland blijven in aantallen achteruitgaan. In 2025 kwam de populatietrend 57% lager uit dan in 1992.
clo.nl
De diersoorten die voorkomen in zoet water en moeras zijn toegenomen sinds 1990. Maar vooral in vennen en hoogvenen gaan populaties van kenmerkende diersoorten de laatste jaren achteruit. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1577
Trend van fauna van zoetwater en moeras, 1990-2024
De diersoorten die voorkomen in zoet water en moeras zijn toegenomen sinds 1990. Maar vooral in vennen en hoogvenen gaan populaties van kenmerkende diersoorten de laatste jaren achteruit.
clo.nl
Er zijn voetafdrukken voor verschillende soorten milieudruk: broeikasgas, grondstoffen, biodiversiteit, water en land. Wat is een milieuvoetafdruk, hoe wordt die berekend en waarom doen we dat? We leggen het uit 👉 www.clo.nl/nl3005
Overzicht indicatoren milieuvoetafdrukken
Nederland is via de wereldhandel verbonden met andere landen. Consumenten en bedrijven importeren producten vanuit andere landen, en bedrijven produceren gedeeltelijk ook voor het buitenland. Deze ver...
clo.nl
De belangrijkste reden voor de bestrijding van de muskusrat is het voorkomen van schade aan oevers en waterkeringen. In 2025 zijn ruim 84 duizend muskusratten gevangen. Aan het begin van deze eeuw waren dat er jaarlijks nog 300.000 tot 400.000. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1067
Muskusrat, 1950-2025
De muskusrat heeft zich sinds de jaren zestig van de vorige eeuw snel over ons land verspreid. Sinds zijn verschijnen in Nederland wordt de muskusrat bestreden; de bestrijding is pas de afgelopen vijf...
clo.nl
De hoeveelheid land die nodig is om in de Nederlandse consumptie te voorzien wordt ook wel de landvoetafdruk genoemd. Deze wordt geschat op ongeveer driemaal het landoppervlak van Nederland. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0075
Mondiaal landgebruik door Nederlandse consumptie, 1990-2024
De hoeveelheid land die nodig is om in de Nederlandse consumptie te voorzien wordt ook wel de landvoetafdruk genoemd; deze wordt geschat op ongeveer driemaal het landoppervlak van Nederland. Ruim 80 p...
clo.nl
Milieu-uitgaven zijn de jaarlijkse uitgaven ter voorkoming of bestrijding van milieuverontreiniging veroorzaakt door economische sectoren. In 2023 bedroegen de totale milieu-uitgaven 2,43 procent van het BBP. Dat is iets meer dan in eerdere jaren. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0415
Milieu-uitgaven gerelateerd aan het BBP, 2015-2023
In 2023 bedroegen de totale milieu-uitgaven 2,43 procent van het BBP. Dit is een kleine toename ten opzichte van de voorgaande jaren. Veruit de grootste uitgaven ten opzichte van het BBP lagen bij afv...
clo.nl
Als onderdeel van de EU Habitatrichtlijn worden aantallen en soorten libellen gemonitord. De laatste 12 jaar gaan de meeste soorten in aantal achteruit, maar niet allemaal. De waterkwaliteit, ontwikkelingen in de landbouw en het voorkomen van exoten spelen een rol. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1416
Libellen van de Habitatrichtlijn, 1999-2025
De meeste libellen van de Habitatrichtlijn die in Nederland voorkomen hebben een (zeer) ongunstige staat van instandhouding. Ook gaan de meeste soorten de laatste twaalf jaar achteruit in aantallen. N...
clo.nl
In Nederland wordt een aanzienlijke hoeveelheid oppervlaktedelfstoffen gewonnen, zoals grind, zand en klei. Deze worden gebruikt in de bouwindustrie voor woningen, kantoren of wegen. De laatste jaren zien we een lichte afname in de gewonnen hoeveelheden. Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl3000
Winning oppervlaktedelfstoffen, 2004-2024
In Nederland worden veel bouwmaterialen zoals grind, zand en klei als oppervlaktedelfstoffen gewonnen. Deze primaire bouwgrondstoffen worden gebruikt in verschillende bouwprojecten, variërend van woni...
clo.nl