Tessera

Bu Toplar Nasıl Düşmüyor? youtu.be/x1MmtEpyC10

Yapay Zeka Tarafından Üretilen Hayvanlar Bizi Doğadan Uzaklaştırıyor!

Sosyal medya akışı çoğunlukla yapay zeka tarafından oluşturulan görsellerle dolu. Bir videoda, bir Sinek kuşu çifti bir gülün içinde yağmurdan korunurken gösteriliyor; bir diğerinde ise bir kutup ayısı yavrusu buzlu okyanustan “kurtarılıyor” ve kurtarıcılarına şakacı ve minnettar bir şekilde davranıyor. Yapay zeka; büyük, siyah, sevimli gözleri olan semender benzeri “amfiblet” yaratıklar da dahil olmak üzere, tamamen yeni hayvanlar bile üretiyor. Yapay zeka tarafından üretilen içerikler giderek daha kolay, daha hızlı ve daha ucuz hale geliyor. OpenAI'ın Sora, Google'ın Gemini veya Meta'nın video oluşturucusu gibi araçlarla içerik oluşturucular, kelime komutlarıyla vahşi yaşam görselleri ve videoları hazırlayıp bunları sosyal medyada toplu olarak paylaşabiliyor ve bazı gönderiler milyonlarca beğeni topluyor. Bu görseller genellikle şaşırtıcı düzeyde ayrıntı ve gerçekçilik içeriyor, öyle ki yorum yapan birçok kullanıcı görsellerin sahte olduğunu fark etmiyor gibi görünüyor. Gerçekte, çiçeklerin içinde sinek kuşu yuvaları yok, kutup ayılarının doğal ortamlarından "kurtarılmaya" ihtiyacı yok ve "amfiblet" diye bir şey de mevcut değil.

evrimagaci.org

Yapay Zeka Bilimsel Keşifler veya İcatlar Yapabilir mi? Bir Yapay Zeka Sistemi Nobel Ödülü Kazanabilir mi?

Gelecekte Nobel Ödülleri ve diğer prestijli bilim ödüllerinin yapay zeka sistemlerine verilmesi, yalnızca teknik detaylara ve yasal düzenlemelere bağlı olabilir. Dinamiti icat eden İsveçli kimyager ve mühendis Alfred Nobel, 1895 yılında kaleme aldığı vasiyetinde, her yıl insanlığa en büyük faydayı sağlayan kişilere ödüller verilmesini şart koşmuştur.[1] Bu vasiyet, ödüllerin dağıtımına ilişkin belirli kategoriler sunarken "kişi" kavramının ne anlama geldiğine dair kesin bir tanım getirmemektedir. Nobel Barış Ödülü'nün, bireylerin yanı sıra kurumlara da verilebildiği düşünüldüğünde yapay zeka sistemleri de bir gün ödüller için aday gösterilebilir mi?

evrimagaci.org

Himalayalar'daki yıkıcı taşkın ve Alaska'da kaydedilen 481 metrelik devasa dalga, eriyen buzulların fiyortlarda ve dağ eteklerinde oluşturduğu tehlikeyi gözler önüne seriyor.

Isınan Zirveler ve Çöken Buzullar Yeni Mega Tsunamilere mi Yol Açıyor?

Yakın zamanda tanık olduğumuz bu felakette, Himalayalar'ın yüksek kesimlerindeki bir buzul çöküşüyle tetiklendiği değerlendirilen devasa bir su, çamur ve moloz dalgası Nepal ile Çin sınırındaki köyleri ve hidroelektrik santrallerini yerle bir etti. Yaşanan bu ani taşkının ardından en az 1.399 kişinin yaşamını yitirdiği doğrulanırken 5.200'den fazla kişinin ise hâlâ kayıp olduğu bildiriliyor. Yaşanan bu trajedi, gelecekte karşılaşabileceğimiz tehlikelerin habercisi olabilir. Uzmanlar dünyanın buzullarla kaplı dağlık bölgelerinde gökyüzünden inen ölümcül bir tsunaminin yeniden yaşanmasının bir olasılık değil, yalnızca zaman meselesi olduğunu vurguluyor; üstelik bu risk Birleşik Devletler için de geçerli.

evrimagaci.org

Yıldızlararası (Interstellar) Filminin Bilimsel Arka Planı ve Kuramsal Analizi

Evrim Ağacı olarak Yıldızlararası (Interstellar) isimli filmin bilimsel bir analizini buradaki yazımızda sunmuştuk. Ancak ülkemizin en önde gelen fizikçilerinden olan Doç. Dr. Kerem Cankoçak tarafından daha da teknik bir analiz kaleme alındı ve buradaki blogunda yayınlandı. Kerem hocamızın bu makalesinde, filmde yer alan çok sayıda fizik ve astrofizik kuramına detaylıca yer veriliyor ve tarihi arka planıyla birlikte ele alınıyor. Dolayısıyla bu analiz, sadece bir "film analizi" olmaktan öte, modern bilimin bir kısmının harika bir özeti görevi görüyor! Biz de, Evrim Ağacı olarak sevgili Kerem hocamız böyle bir analiz hazırlamışken, birçok konuyu öğrenip irdeleyebileceğiniz bu harika makaleyi okurlarımızla paylaşmak istedik.  Umarız faydalı olur, iyi okumalar.

evrimagaci.org

İnsan Bedenini Geliştiren Yeni Teknolojiler Bizi Sayborglara mı Dönüştürüyor?

Bedenimizi yapay yöntemlerle doğal ve en verimli durumuna kavuşturma fikrine aslında yabancı değiliz. Numaralı gözlükler takarak görme kusurlarımızı düzeltebiliyor, işitme cihazları sayesinde duyma kayıplarını hafifletebiliyoruz. Günümüzde ise insan bedenini yalnızca onarmakla kalmayıp onu biyolojik sınırlarının ötesine taşımayı ve şimdiye dek yapabildiklerimizden çok daha fazlasını başarmamızı hedefleyen yeni teknolojiler geliştiriliyor. Bu tür yeni teknolojileri kullanan bireyler insan ve makinenin bir araya geldiği birer sayborga dönüşüyor, bedenlerini geliştirerek bir zamanlar imkânsız görülen beceriler kazanıyor. Üstelik bu araçlar yalnızca kurgusal ya da kavramsal tasarımlardan ibaret değil. Bahsi geçen sistemlerin bir kısmı hâlihazırda ticari olarak satışa sunulmuş durumda, diğer kısmı ise çok yakında piyasaya çıkmaya hazırlanıyor.

evrimagaci.org

Halkasal mRNA Hücre Fabrikalarının Protein Üretimini Altı Kata Kadar Artırabilir mi?

Günümüzde biyolojik sistemleri yeniden programlayarak onları yaşayan birer üretim tesisine dönüştürme hedefi, sentetik biyolojinin en heyecan verici alanlarından birini oluşturuyor. Ancak bu süreçte hücrelerin protein üretim mekanizmalarını yönetirken sıklıkla kritik moleküler engellerle karşılaşıyoruz. Yakın zamanda geliştirilen yeni bir sentetik biyoloji teknolojisi, mikrobiyal hücrelerin içinde kolayca parçalanan doğrusal mesajcı RNA moleküllerini halka formuna dönüştürerek protein üretiminde dikkat çekici bir artış sağlamayı başardı. Seul Ulusal Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya ve Biyoloji Mühendisliği Bölümünden Prof. Sang Woo Seo liderliğindeki bir araştırma ekibi, mikrobiyal hücrelerin içinde doğrusal mRNA moleküllerini halkasal bir yapıya kavuşturan yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Bu yöntem sayesinde hem mRNA kararlılığı hem de protein üretim verimliliği eş zamanlı olarak artırıldı. Ekip geliştirdiği bu teknolojiye CRESEnT adını verdi.

evrimagaci.org

İyi Alışkanlıklar Nasıl Kazanılır, Kötü Alışkanlıklar Nasıl Bırakılır?

Alışkanlık Nedir?

Günlük hayatımızda "alışkanlık" sözcüğünü oldukça rahat kullanırız. Doktorunuz günde beş porsiyon meyve ve sebze tüketerek "iyi bir alışkanlık" edinmenizi tavsiye eder, bir arkadaşınız gece uyumadan önce sosyal medyayı kontrol etme şeklindeki "kötü alışkanlığından" yakınır, belki de bir müzik öğretmeniniz etütlerinizi "alışkanlık hâline gelene kadar" tekrarlamanız için üzerinizde baskı kurmuştur. Hatta haftada iki gün spor salonuna gitmeyi bir alışkanlığa dönüştürmek istediğinizi kendi kendinize defalarca söylemiş olabilirsiniz. Gündelik konuşma dilinde bu tür ifadeler oldukça makul görünse de psikologlar bu kavramı tanımlarken çok daha titiz davranır. Gerçekte sıkça veya düzenli olarak yaptığımız ya da yapmayı arzuladığımız her davranış teknik anlamda bir alışkanlık değildir.

evrimagaci.org

Yeni İlan: Dodo Kuşları, Geri Mi Dönüyor?

Dodo Kuşları, Geri Mi Dönüyor? Kategori: Araştırma Anketi Detaylar için Evrim Ağacı Pano Platformu'na uğrayabilirsiniz.

evrimagaci.org

Hassiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır? ✍️@mystickari

Hassiyum

Hassiyum, "Hs" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 108 olan kimyasal bir elementtir. Hassiyum, oldukça radyoaktif bir elementtir. Bilinen en kararlı izotopları yaklaşık on saniyelik yarı ömürlere sahiptir. Hassiyum, süper ağır bir elementtir. Laboratuvarlarda, ağır çekirdeklerin daha hafif olanlarla kaynaştırılmasıyla çok küçük miktarlarda üretilmiştir. Elementin doğa da oluşabileceği düşünülmektedir; fakat henüz doğada izine hiç rastlanmamıştır. Periyodik tabloda hassiyum, 7. periyot ve 8. grubunda bulunan bir geçiş elementidir. Bu nedenle 6d serisi geçiş metallerinin altıncı üyesidir. Yapılan deneyler hassiyumun osmiyuma daha ağır homolog olarak davrandığını, oksijenle kolayca reaksiyona girerek uçucu bir tetroksit oluşturduğunu doğrulamıştır. Hassiyumun kimyasal özellikleri sadece kısmen karakterize edilebilmiştir, ancak diğer 8. grup elementlerin kimyası ile benzer davrandığı düşünülmektedir.

evrimagaci.org

Dünya'nın Manyetik Alanı Yaşlanma Hızımızı Etkiliyor Olabilir mi?

Yeni bir araştırma Dünya'nın manyetik alanının ne kadar hızlı yaşlandığımız üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olabileceğini gösteriyor. Nottingham Üniversitesi bünyesinde çalışan bilim insanlarının meyve sinekleri üzerinde yürüttüğü deneyler, gezegenimizin manyetik alanından yalıtılmanın canlıların ömrünü %20'ye kadar uzatabileceğini ortaya koydu. Ancak bu etkinin sonuçlarından kaçınmak veya korunmak kapalı bir alana girmek kadar kolay değil çünkü Dünya'nın manyetik alanı binaların ve bedenlerimizin içinden hiçbir engele takılmadan geçebiliyor. Araştırmanın eş yürütücüsü Prof. Lisa Chakrabarti bu durumu şöyle aktarıyor:

evrimagaci.org

Yeni Etkinlik: Evrim, Yapay Zeka ve Tekillik

Evrim, Yapay Zeka ve Tekillik Kategori: Ders Şehir: İstanbul Detaylar için Evrim Ağacı Pano Platformu'na uğrayabilirsiniz.

evrimagaci.org

Fırsatçı Patojenlerin Neden Olduğu Enfeksiyonlar Nelerdir? ✍️@haceraslnnn

Fırsatçı Enfeksiyon Nedir? Fırsatçı Enfeksiyonlar Neden ve Nasıl Gelişir?

Sağlıklı bireylerde normal flora üyesi olabilen veya normal flora üyesi olmasa bile hastalık oluşturmayan, bireyin bağışıklığı zayıfladığı zaman enfeksiyona neden olan mikroorganizmaların oluşturduğu enfeksiyona fırsatçı enfeksiyon denilmektedir. Fırsatçı enfeksiyona neden olan mikroorganizmalara da fırsatçı organizmalar veya fırsatçı patojenler denilmektedir. Bağışıklık sistemin zayıflaması ise; bireyin birtakım faktörlerin etkisiyle bağışıklık sisteminin bozulması ve enfeksiyonlara açık hale gelmesidir. Bu faktörler çok çeşitlidir. Örneğin, deri-mukoza bütünlüğünün ve fonksiyonunun bozulması, nötropeni, diyabet, AIDS, kemoterapi, lenfopeni, immunoglobulin ve komplemant eksiklikleri gibi biyolojik faktörler, sosyokültürel faktörler ve çevresel faktörlerden bir ya da birkaçının olumsuz seyretmesi durumunda fırsatçı patojenler durumu fırsat bilerek, kişilerde çeşitli hastalıklara neden olabilmektedir. Bu patojenler, bakteri, virüs, parazit ve mantar olmak üzere dört ana başlıkta incelenebilir.

evrimagaci.org

Lazer Haritaları İskoçya'nın Doğal Ormanlarının Başarıyla Genişlediğini Gösteriyor!!

İskoçya'nın dağlık ve sarp arazileriyle bilinen Cairngorms Ulusal Parkı semalarında yürütülen lazer taramaları, yerli ormanların yüzyıllar süren kayıpların ardından geniş ölçekte yeniden canlanmaya başladığını ortaya koyuyor. Cambridge Üniversitesi öncülüğündeki bir araştırma ekibi, geliştirdikleri yapay zekâ destekli analiz yöntemiyle bölgedeki orman örtüsünü ayrıntılı üç boyutlu haritalara dönüştürdü. Ortaya çıkan veriler, doğa koruma çalışmalarının uzun vadede nasıl somut meyveler verdiğini açıkça gösteriyor. Elde ettiğimiz bulgular, 60.000 hektarlık geniş bir alanı kapsayan Cairngorms Connect doğa restorasyonu ortaklığı açısından sevindirici bir başarı hikâyesine işaret ediyor. Yüzyıllardır orman varlığından yoksun kalan açık arazilerde genç ağaçların doğal yollarla filizlenip yayıldığını gözlemliyoruz; bu canlanma, bölgede yürütülen peyzaj ölçeğindeki geyik yönetimi stratejisinin ardından belirgin bir ivme kazandı.

evrimagaci.org

Bilim Ağacı, insanlığın entelektüel birikimini devasa bir ağaç üzerinde sınıflandırmaya çalıştığımız kapsamlı bir proje. Ayrıca Evrim Ağacı'nın temel kategorizasyon sisteminin de belkemiği. Uçsuz bucaksız bir yolculuğa çıkmak için: evrimagaci.org/bilim-agaci

Jet Lag Sporcu Performansını Etkiler mi?

A Milli Futbol Takımının 2026 Dünya Kupası Performansını Jet Lag ile Açıklamak Mümkün mü?

24 yıl aradan sonra yeniden Dünya Kupası'na katılma başarısı gösteren A Milli Futbol Takımı'nın gruplardaki ikinci maçının ardından gol atamadan turnuvaya veda etmesi futbolseverlerde şok etkisi yarattı. Grubun son maçındaki galibiyet yalnızca küçük bir teselliden öte anlam kazanmadı. Bu beklenmedik başarısızlığın sebepleri kamuoyunda ciddi tartışmalara sebep oldu. Kimileri motivasyon sorunları, taktiksel yetersizlik, futbolcular arasında gruplaşmalardan bahsederken kimileri de özellikle kamp yerindeki aşırı sıcak havayı ve uzun süren yolculukları ana unsur olarak gösterdi. Tam bu noktada jet lag konusu da tartışmalara dahil oldu ve aslında sporcu performansında büyük etki yaratabilecek önemli bir soruna dikkat çekilmiş oldu. Jet lag’i daha önce ayrı bir yazıda etraflıca ele almıştık, detaylarıyla ilgili bilgilenmek isterseniz o yazımıza göz atabilirsiniz. Burada da kısaca değinecek olursak jet lag, vücudun sıklıkla biyolojik saat olarak bahsedilen sirkadiyen ritminin kısa sürede birçok zaman dilimi değiştirilmesine bağlı olarak bozulmasını ifade eder.

evrimagaci.org

Yunanistan Kültür Bakanlığı, 1802 yılında Ege Denizi'nde batan bir İngiliz gemisinin enkazında Atina Akropolisi'ne ait antik bir mermer parçası bulunduğunu duyurdu.

1802'de Batan Gemi Enkazında Atina Akropolisi'ne Ait Mermer Parçası Bulundu!

Yunanistan Kültür Bakanlığına göre, 1802 yılında sulara gömülen bir geminin enkazında Atina Akropolisi'ne ait bir mermer parçası bulundu. Söz konusu gemi, Ege Denizi'ndeki Çuha Adası (Kythira) açıklarında batan Mentor adındaki bir brikti (iki direkli yelkenli gemi). Bakanlığın yaptığı açıklamaya göre bu gemi, yedinci Elgin Kontu Thomas Bruce tarafından Akropolis kalıntılarındaki heykelleri Birleşik Krallık'a taşımak için kullanılıyordu.

evrimagaci.org

Osmanlı’da Bakteriyolojinin Doğuşu: Bakteriyolojihane-i Şahane ✍️@AlperSelcukoglu

Osmanlı’da Bakteriyolojinin Doğuşu: Bakteriyolojihane-i Şahane

Bakteriyolojihane-i Şahane, diğer adıyla Bakteriyolojihane-i Osmani, bakteriyoloji eğitimi veren; insan ve hayvan sağlığını koruma, salgın hastalıkları önleme amacıyla aşı ve serum üreten bir merkez olarak kurulmuştur. Bu önemli kurumun oluşumunda biyoloji biliminin öncülerinden Louis Pasteur ve onun izinden giden "Pastörcüler"in büyük etkisi bulunmaktadır.[1] Osmanlı İmparatorluğu denildiğinde genellikle akla muhteşem saraylar, güçlü padişahlar, kültürel zenginlik, geniş topraklar ve etkileyici askerî zaferler gelse de Bakteriyolojihane-i Şahane, Osmanlı İmparatorluğu'nda atılan bilimsel atılımlardan bir tanesidir. Türklerde bilimsel gelişmeler bazen zorunluluklardan bazen de ileri görüşlü aydınların çabalarıyla mümkün olmuştur. Bakteriyolojihane-i Şahane, zorunlu bir ihtiyaç neticesinde kurulmuştur. Bu yazıda, pek bilinmeyen bu kurumu detaylarıyla inceleyeceğiz.

evrimagaci.org

Sokrates Kimdir? Sokratik Yöntemden Ne Anlamamız Gerekiyor?

Dunnning-Kruger etkisini birçoğumuz biliriz. Bu etki, bir konuda ne kadar az şey bilirsek bir o kadar da kendimizden emin olmaya meyilli canlılar olduğumuzu ifade eder. Kısacası kendi cehaletimizi fark etme konusunda yetersiz kaldığımız söylenebilir. Dolayısıyla çok uzun yıllar önce Sokrates'in bir cümlesinde vurguladığı nokta hâlâ güncelliğini korumaktadır: "Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir."

evrimagaci.org