Michał Oleksowicz — Causes, Explanations, and Mechanisms

Nakładem wydawnictwa Springer Nature Switzerland ukazała się książka Michała Oleksowicza Causes, Explanations, and Mechanisms: A Philosophical Analysis of the Secret Connection (Cham 2026). Książka stanowi filozoficzną analizę powiązań między pojęciami przyczynowości, wyjaśniania i mechanizmów. Autor podejmuje temat dynamicznie rozwijającej się „nowej filozofii mechanistycznej” (new mechanical philosophy) zarówno z perspektywy historycznej, jak i teoretycznej.

filozofia.pl

Krzysztof Łapiński — „Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa” z nominacją do Nike

Książka Krzysztofa Łapińskiego Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa (Warszawa 2025) znalazła się na liście 20 tytułów nominowanych do Nagrody Literackiej Nike 2026. Gratulujemy! Krzysztof Łapiński, filozof i badacz antyku, kreśli w swej książce panoramiczny obraz życia Sokratesa na tle złotego wieku Aten. Autor rekonstruuje postać filozofa na podstawie rozproszonych źródeł, analizując mechanizmy populizmu, polaryzacji i wolności słowa, które doprowadziły do tragicznego procesu najmądrzejszego z Greków.

filozofia.pl

Szymon Wróbel — Galeria w pojęciu, obrazie i świecie

Nakładem Galerii Sztuki im. Jana Tarasina w Kaliszu ukazała się książka Szymona Wróbla Galeria w pojęciu, obrazie i świecie (Kalisz 2025). Publikacja zawiera eseje poświęcone ekspozycjom w kaliskiej galerii, w których autor konfrontuje prezentowane prace z koncepcjami współczesnej filozofii i psychoanalizy. Szymon Wróbel stawia w niej pytania o to, czym jest dzisiaj galeria i jakie miejsce zajmuje w dzisiejszym świecie.

filozofia.pl

Michał Oleksowicz, K. Brad Wray, Tomasz Jarmużek (red.) — Hypotheses in Science

Nakładem wydawnictwa Springer (w serii Synthese Library) ukazała się książka pod redakcją Michała Oleksowicza, K. Brada Wraya i Tomasza Jarmużka Hypotheses in Science (Cham 2026). Jest ona pokłosiem konferencji Hypothesis in Science, o której pisaliśmy już w wortalu. Książka analizuje wieloaspektową rolę hipotez naukowych w procesie odkrywania i rozwoju nauki. Autorzy skupiają się na tym, jak hipotezy dostarczają twórczych wskazówek dla dalszych badań, wykraczając poza tradycyjne ujęcie ich jako narzędzi do porządkowania danych.

filozofia.pl

Michel Foucault — Teorie i instytucje karne

Nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazała się książka Michela Foucaulta Teorie i instytucje karne (Warszawa 2026, przeł. Michał Herer). Publikacja stanowi II tom wykładów francuskiego filozofa w Collège de France (1970–1984). Zawarte w książce analizy wpisują się w nurt badań Foucaulta kulminujących w słynnym dziele Nadzorować i karać (1975), ukazują jednak proces formowania się nowożytnych stosunków władzy od nieco innej strony. Autor podejmuje tu kwestię państwa i właściwego mu aparatu represji, przedstawiając proces tworzenia się owego aparatu poprzez szczegółową analizę m.in. powstania „bosonogich” z 1639 roku.

filozofia.pl

Thomas Piketty i Michael J. Sandel — Równość

Nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazał się zapis rozmowy Thomasa Piketty'ego Michaela J. Sandela Równość. Dlaczego jest ważniejsza niż myślisz (Warszawa 2026; błąd interpunkcyjny w tytule z winy wydawcy). Przełożył Bartosz Sałbut. Ekonomista Thomas Piketty i filozof Michael J. Sandel podejmują dialog na temat przyszłości demokracji w obliczu narastających nierówności. Autorzy analizują kluczowe kwestie, takie jak merytokracja, granice rynku oraz sposoby na odbudowę poczucia wspólnoty i godności w dzisiejszym świecie.

filozofia.pl

Carl Stumpf — Wybór pism

Nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN, w serii „Biblioteka Klasyków Filozofii”, ukazała się książka Carla Stumpfa Wybór pism (Warszawa 2026). Przekładu dokonał oraz wstępem i przypisami opatrzył Witold Płotka. Publikacja (licząca 530 stron) stanowi pierwszą tak obszerną polską prezentację dorobku Carla Stumpfa, jednego z pionierów psychologii eksperymentalnej i fenomenologii. Zebrane prace obejmują kluczowe zagadnienia z zakresu psychologii filozoficznej, teorii poznania oraz metodologii, które wywarły istotny wpływ na rozwój wczesnej fenomenologii oraz Szkoły Lwowsko-Warszawskiej.

filozofia.pl

Leo Strauss — Oto słowa Zaratustry Nietzschego

Nakładem Fundacji Augusta hr. Cieszkowskiego, w serii Biblioteka kwartalnika KRONOS, ukazała się książka Leo Straussa Oto słowa Zaratustry Nietzschego (Warszawa 2026). Przekładu dokonał Piotr Nowak.

filozofia.pl

John Locke and His Contemporaries

W dniach 18–20 czerwca 2026 r. w Toruniu odbędzie się międzynarodowa konferencja John Locke and His Contemporaries. Organizatorem wydarzenia jest Instytut Filozofii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Celem konferencji jest ukazanie wieloaspektowego charakteru filozofii Locke’a oraz jej trwałego znaczenia dla późniejszych debat filozoficznych. Organizatorzy pragną przybliżyć szersze zaplecze intelektualne epoki, w tym myślicieli takich jak Henry More, Joseph Glanvill, Ralph Cudworth, Thomas Browne, earl Shaftesbury, John Toland, Anthony Collins czy Francis Hutcheson, którzy mimo ogromnego wpływu często pozostają w cieniu autora…

filozofia.pl

Jakub Kloc-Konkołowicz — Wykłady z filozofii społecznej

Nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego ukazała się dwutomowa publikacja Jakuba Kloca-Konkołowicza Wykłady z filozofii społecznej (Warszawa 2026). Redakcję naukową i opracowanie tekstów przygotowali Michał Dobrzański oraz Jan Molina. Dwa tomy „Wykładów z filozofii społecznej” Jakuba Kloca-Konkołowicza (1975–2021) zawierają roczny kurs akademicki zrekonstruowany na podstawie nagrań z dwóch cykli: 2019/20 i 2020/21. Publikacja stanowi zapis myśli zmarłego w 2021 roku Profesora, łącząc rzetelną analizę klasyki nowożytnego kontraktualizmu z autorskimi interpretacjami współczesnych problemów społecznych. Publikacja powstała w ramach projektu realizowanego w latach 2022–2026. Dzięki staraniom zespołu projektowego wersja elektroniczna publikacji jest dostępna w otwartym dostępie na stronach wydawnictwa.

filozofia.pl

Jürgen Habermas (1929–2026)

14 marca 2026 w wieku 96 lat zmarł Jürgen Habermas, wybitny niemiecki filozof i socjolog, przedstawiciel Szkoły Frankfurckiej. Już w 1983 roku ukazał się wybór pism „Teoria i praktyka” w przekładzie m.in. Małgorzaty Łukasiewicz i Zdzisława Krasnodębskiego. Wczesne lata dziewięćdziesiąte przyniosły polskie wydanie rozważań o polityce, jak „Obywatelstwo a tożsamość narodowa” (1993) w przekładzie Barbary Markiewicz. Przełomowe dzieła ukazywały się w kolejnych latach: „Racjonalność działania a racjonalność społeczna” pojawiła się po raz pierwszy w 1999 roku, a „Filozoficzny dyskurs nowoczesności” w 2000 roku.

filozofia.pl

XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego

W dniach 21–23 września 2026 r. w Lublinie odbędzie się XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego. Organizatorem wydarzenia jest Instytut Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Tematem przewodnim tegorocznego spotkania jest „Making Sense of Meaning-making”. Zjazd PTK stanowi okazję do prezentacji wyników badań polskich kognitywistów oraz integracji środowiska naukowego. Do udziału zaproszeni są badacze zajmujący się m.in. filozofią umysłu, kognitywistyką, lingwistyką, badaniami nad sztuczną inteligencją oraz neuronaukami.

filozofia.pl

XVI Zlot Filozoficzny

W dniach 14–16 września 2026 r. w Warszawie odbędzie się XVI Zlot Filozoficzny. Wydarzenie organizowane jest przez Ośrodek Badań Filozoficznych we współpracy z Wydziałem Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Zlot Filozoficzny to ogólnopolska konferencja naukowa skierowana przede wszystkim do studentów i doktorantów filozofii oraz nauk pokrewnych. Program tegorocznej edycji obejmuje m.in. sympozjum wokół problemów filozofii psychoterapii (z udziałem dr. Jędrzeja P. Grodniewicza, dr Joanny Komorowskiej-Mach oraz dr Miry Marcinów) oraz warsztaty na temat systemu grantowego i strategii publikacyjnych, które poprowadzą dr hab.

filozofia.pl

Philosophica II – Words and Language

W dniach 17–18 września 2026 r. w Lublinie odbędzie się konferencja Philosophica II – Words and Language. Organizatorem wydarzenia jest Instytut Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS). Philosophica to cykl konferencji z zakresu filozofii analitycznej. Tematem przewodnim nadchodzącej edycji będą słowa i język, w tym zagadnienia dotyczące natury wyrażeń, znaczenia oraz szeroko rozumianego języka naturalnego. Wśród zaproszonych prelegentów są: Matti Eklund (Uppsala University), Luca Gasparri (CNRS), James Miller (Durham University) oraz Julia Zakkou (Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf).

filozofia.pl

Marcin Trybulec — Artefakty poznawcze w teoriach kognitywistyki usytuowanej

Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej ukazała się książka Marcina Trybulca Artefakty poznawcze w teoriach kognitywistyki usytuowanej. Od narzędzi do praktyk poznawczych (Lublin 2025).

filozofia.pl

Zaproszenie na Czwarty Kongres Filozofii Polskiej, 16-18 października 2026

W dniach 16-18 października 2026 w pałacu w zamku w Rydzynie koło Leszna odbędzie się Czwarty Kongres Filozofii Polskiej. Organizatorem Kongresu jest Uniwersytet Opolski oraz Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Społeczna w Gdańsku. Celem Kongresu jest badanie i rozwijanie polskiego dziedzictwa filozoficznego. Zapraszamy na Kongres uczonych zajmujących się filozofią polską oraz tworzących oryginalną, współczesną polską myśl filozoficzną. Zachęcamy do przedstawiania filozofii polskiej od strony historycznej, ale też do nowatorstwa i oryginalności oraz podejmowania ważnych tematów dotyczących współczesności.

filozofia.pl

Jürgen Habermas, Stefan Müller-Doohm, Roman Yos — Miało być trochę lepiej…

Nakładem Wydawnictwa Naukowego Scholar ukazał się wywiad-rzeka z Jürgenem Habermasem, przeprowadzony przez Stefana Müllera-Doohma i Romana Yosa Miało być trochę lepiej… Z Jürgenem Habermasem rozmawiają Stefan Müller-Doohm i Roman Yos (przełożył Bogdan Baran, Warszawa 2026). Wywiad, który z Jürgenem Habermasem przeprowadzili Stefan Müller-Doohm i Roman Yos, jest retrospektywnym spojrzeniem na ewolucję jego myślenia, rozwój współczesnej filozofii, a także zapisem aktualnych poglądów myśliciela na temat podstawowych kwestii społecznych i politycznych.

filozofia.pl

The Third Coffee Break Conference of Aesthetics

W dniach 27–30 sierpnia 2026 r. w Warszawie odbędzie się The Third Coffee Break Conference of Aesthetics. Współorganizatorami wydarzenia są Society of Dialogical Aesthetics oraz Uniwersytet Warszawski. Głównym tematem badawczym tegorocznej edycji jest „Crisis Aesthetics” (Estetyka kryzysu). Konferencja „Coffee Break” to nowa platforma wymiany myśli, w której odwrócone są tradycyjne proporcje akademickie: uczestnicy przesyłają swoje teksty wcześniej i zapoznają się z nimi przed spotkaniem (jest to warunek konieczny uczestnictwa).

filozofia.pl

Ryszard Wójcicki (1931-2026)

Zmarł profesor Ryszard Wójcicki (30 października 1931 – 18 stycznia 2025). Światowej sławy logik, metodolog i filozof nauki. Członek Polskiej Akademii Umiejętności. Były przewodniczący Komitetu Nauk Filozoficznych. Od lat 60. XX w. pracował w Zakładzie Logiki Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. Przez kilkadziesiąt lat był jego kierownikiem. Był autorem wielu prac i książek z dziedziny logiki, filozofii nauki i metodologii, a także inicjatorem i kierownikiem wielu projektów badawczych i wydawniczych. Przez wiele lat kierował czasopismem „Studia Logica”.

filozofia.pl

EENPS 2026

W dniach 18-19 września 2025 roku w Bukareszcie odbędzie się szósta konferencja East European Network for Philosophy of Science (EENPS) pod nazwą EENPS 2026. Językiem konferencji jest angielski. Współorganizatorami wydarzenia są East European Network for Philosophy of Science (EENPS), New Europe College - Institute for Advanced Study oraz Uniwersytet Bukaresztański. Prelegentami głównymi będą Dana Jalobeanu (University of Bucharest and The University of Technology Nuremberg) oraz Sabina Leonelli (Technical University of Munich).

filozofia.pl

Szymon Wróbel — Rozstrojeni. Theodor W. Adorno o muzyce w zarządzanym świecie

Nakładem Wydawnictwa IBL PAN ukazała się książka Szymona Wróbla Rozstrojeni. Theodor W. Adorno o muzyce w zarządzanym świecie (Warszawa 2024). Nowa książka Szymona Wróbla, autora m.in. „Gramatyki i metafizyki”, „Trzech obrazów, czterech scen. O obrazowaniu w filozofii, nauce i sztuce” i „Samej istoty. Fenomenologicznych badań nad rodzajami i stylami radykalnej zmiany”, wyrasta z pytania o to, „co właściwie stało się z muzyką, z naszym o niej myśleniem i naszym jej doświadczaniem w ponowoczesnym świecie?”.

filozofia.pl

Konrad Szocik laureatem Nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego

Dr hab. Konrad Szocik (profesor WSIiZ w Rzeszowie) otrzymał Nagrodę Wydziału I PAN im. Tadeusza Kotarbińskiego za monografię Feminist Bioethics in Space: Gender Inequality in Space Exploration (Oxford University Press 2024). Serdecznie gratulujemy!

filozofia.pl

Bibliografia filozofii polskiej 1896-1918. Zeszyt trzeci

Nakładem Wydawnictwa IFiS PAN ukazał się trzeci zeszyt z serii Bibliografia filozofii polskiej 1896-1918. Zeszyt trzeci (Warszawa 2025), pod red. Miry Marcinów. Trzeci zeszyt Bibliografii Filozofii Polskiej 1896-1918 zawiera materiały dotyczące filozofii polskiej z lat 1911-1914. Jest to kontynuacja prac nad kompleksowym opracowaniem bibliograficznym polskiej myśli filozoficznej. Książka dostępna jest w wolnym dostępie na stronie IFiS PAN.

filozofia.pl

XXIX Konferencja Zastosowania Logiki w Filozofii i Podstawach Matematyki

W dniach 4-8 maja 2026 w Szklarskiej Porębie odbędzie się XXIX Konferencja Zastosowania Logiki w Filozofii i Podstawach Matematyki. Organizatorami spotkania są: Katedra Logiki i Metodologii Nauk Uniwersytetu Wrocławskiego, Katedra Matematyki Uniwersytetu Opolskiego, Instytut Matematyki Uniwersytetu Śląskiego, Katedra Logiki i Metodologii Nauk Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Logiki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Zakład Logiki i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

filozofia.pl

Erik Angner — Jak ekonomia może ocalić świat

Nakładem Fundacji Kultura Liberalna ukazała się książka Erika Angnera Jak ekonomia może ocalić świat (Warszawa 2025). Przełożył Adam Bukowski. Książka objaśnia tajniki ekonomii i przedstawia praktyczne narzędzia do radzenia sobie ze wszelkimi wyzwaniami – od usypiania niemowląt po przeciwdziałanie zmianom klimatycznym.

filozofia.pl

Wojciech Rutkiewicz — Lekarz zawodny. Realia rozumowań klinicznych

Nakładem Wydawnictwa Universitas ukazała się książka Wojciecha Rutkiewicza Lekarz zawodny. Realia rozumowań klinicznych (Kraków 2025).

filozofia.pl

Jacek Migasiński — Oblicza przemocy. Od wersji totalitarnych do kryzysu liberalnej demokracji

Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego ukazała się książka Jacka Migasińskiego Oblicza przemocy. Od wersji totalitarnych do kryzysu liberalnej demorkacji (Warszawa 2025).

filozofia.pl

Ksenofont — Wspomnienia o Sokratesie

Nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego ukazała się książka Ksenofonta Wspomnienia o Sokratesie (Warszawa 2025). Przełożyła Dorota Tymura. Wspomnienia o Sokratesie to ostatnie spośród czterech pism sokratycznych Ksenofonta, wydane w prowadzonej przez Teologię Polityczną oraz Państwowy Instytut Wydawniczy Bibliotece Klasycznej. Nowe tłumaczenie tego jednego z kluczowych dzieł literackich kultury antycznej zostało, tak jak w przypadku poprzednio wydanych dzieł Ksenofonta, wykonane przez Dorotę Tymurę.

filozofia.pl

Michel Foucault — Wykłady o woli wiedzy. Wykłady w Collège de France 1970–1971

Nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazała się książka Michela Foucaulta Wykłady o woli wiedzy. Wykłady w Collège de France 1970–1971 (Warszawa 2025). Przełożyła Barbara Brzezicka, redakcja naukowa Michał Herer. „Wykłady o woli wiedzy” to I tom wykładów Michela Foucaulta w Collège de France. Choć badania nad antykiem wysuną się na pierwszy plan dopiero w późniejszej twórczości filozofa, już w tych wykładach, wygłoszonych zaraz po objęciu katedry „Historii systemów myśli”, Foucault przedstawia dogłębne studium starożytnej filozofii greckiej, a konkretnie: problemu prawdy.

filozofia.pl

Jason Stanley — Wymazywanie historii. Jak faszyści manipulują przeszłością, by kontrolować przyszłość

Nakładem Wydawnictwa Krytyki Politycznej ukazała się książka Jasona Stanleya Wymazywanie historii. Jak faszyści manipulują przeszłością, by kontrolować przyszłość (Warszawa 2025). Przełożył Dawid Krawczyk. Wcześniej w tym samym wydawnictwie opublikowano poprzednią książkę Jasona Stanleya Jak działa faszyzm? My kontra oni (Warszawa 2021, przeł. Antoni Gustowski i Aleksandra Stelmach).

filozofia.pl