vesaire
@vesaire.press
ziyadesiyle kültür neşriyatı. https://vesaire.press/
Christopher Nolan’ın filmindeki temel sorun Homeros’tan ayrılması değil. Asıl mesele, ayrıldığı yerde kurduğu dünyanın Homeros’un dünyasından daha dar, güvenli ve tahmin edilebilir olması.
Nolan’ın Odyssey’i: Tanrısız bir destan, kusursuzlaştırılmış bir kahraman
Christopher Nolan’ın Odyssey’i (2026) üzerine yapılan tartışmaların büyük kısmı filmin Homeros’a ne kadar sadık kaldığı sorusuna bağlanıyor. Hangi karakterler çıkarılmış, hangi olaylar değiştirilmi…
vesaire.press
Mutluluk bir iç durum değildir, bireysel bir beceri de değildir. Mutluluk, karşılaşmaların örgütlenmesidir, yani bir habitat meselesidir. Bu iddia kulağa yeni geliyorsa, unutkanlığımızdandır.
Mutluluk büyük laf, küçük bir hikaye
Acı içindeki bir kaplumbağa bir psikanaliste gider. En büyük korkusu, yüz yıldan fazla yaşayamayacak olmasıdır. Divana sırtüstü uzanır, çocukluğunu anlatmaya başlar. Annesi onu daha yumurtadayken b…
vesaire.press
“Sana fantastik gelen şeyler, aslında hayatın en sefil, en acı gerçeklerinden damıtılmıştır.” —Gabriel Garcia Marquez
Edebiyatın yıkıcı gücü: Marquez, devrim ve romanın özerkliği
Batı merkezli uluslararası edebiyat çevrelerinde, uzun yıllar modernleşme trenine gecikmiş ulusların folklorik edebiyatının bir çeşidi olarak görülen Latin Amerika edebiyatı 1960’larda hem bir kırı…
vesaire.press
Tatildeyken durmadan fotoğraf çektirdiğimizde, galerilerde veya konserlerde kendimizi çektiğimizde ne elde ediyoruz? Üstelik çoğumuz bundan para kazanmıyoruz. O halde neden kendimizi belgelemeye ve paylaşmaya bu kadar ihtiyaç duyuyoruz?
Herkes içerik üreticisi oldu
Birkaç hafta önce Wembley Stadyumu’nda Lana Del Rey konserini izlemeye gittiğimde, yanımda oturan bir kadın dikkatimi çekti. Ne zaman ona baksam telefonuyla bir şeyler çektiğini gördüm, elbette alı…
vesaire.press
Dünya Kupası finali sona erdiğinde bir tarafta birbirine koşan İspanyollar, diğer tarafta ağır adımlarla yürüyen Messi vardı. Biri geleceğe açılan kolektif bir görüntüydü. Diğeri de futbolun en büyük çağlarından birinin kapanışı.
Birey kültünün ortasında kolektif bir zafer
2026 Dünya Kupası finalinde iki ayrı futbol anlayışı karşı karşıya geldi. Bir tarafta oyunu birbirine bağlanan parçalarla kuran, hiçbir oyuncusunu bütün düzenin önüne çıkarmayan İspanya vardı. Diğe…
vesaire.press
Deniz Göktaş işini yaparken istese de istemese de önemli bir şeyi görünür kıldı: insanlara umut verecek bir siyasal gücün yokluğunda her şey siyaset yerine ikame edilir, bir komedi gösterisi de buna dahildir.
Deniz Göktaş yoldaşım değildir
Kamusal eylem sonucu tutuklanmış birisi hakkında, onu bir düzeyde tanıyan insanların yazdığı “şöyle iyi biridir, böyle güzel insandır” tarzı yazılardan oldum olası hazzetmedim. Bu yüzden bu yazıyı …
vesaire.press
Belki de artık ayıya, domuza ya da tilkiye “Burada ne işin var?” diye sormayı bırakmalıyız. Bu soruyu doğal eşikleri yok sayarak yayılan otoyollara, madenlere, barajlara, turizm tesislerine ve sınırsız büyüme arzusuna yöneltmeliyiz.
Ayılar kente inmiyor, kent dağa çıkıyor
Hızla akan bir otoyolda ilerlerken yol kenarında yatan tilki, çakal, kirpi ya da yaban domuzu artık pek az kişiyi şaşırtıyor. Hayvanın bedeni birkaç saniye sonra dikiz aynasında kayboluyor. Araç yo…
vesaire.press
Fransa Bisiklet Turu’nun fikir babası Henri Desgrange, 1903’ten itibaren turun kurucusu, yöneticisi ve öldüğü yıl 1940’a kadar organizatörüydü. Desgrange insanca mümkün olanın gösterisini değil, mümkün olmayanın gösterisini savunuyordu.
Henri Desgrange kimdi?
1924’te, Fransa Bisiklet Turu’nun en iyi bisikletçilerinden biri kural ihlali yaparak yarıştan çekildi. O yıllarda birçok yarışçının yapmaya kalkıştığı gibi trene binemedi (çoğunlukla biniyorlardı)…
vesaire.press
İlk bakışta tuhaf gelebilir ama günümüz Türkiyesi ile ilgili olarak sorulması gereken temel soru şu: Türkiye bir toplum mu?
Türkiye bir toplum mu?
İlk bakışta tuhaf gelebilir ama günümüz Türkiyesi ile ilgili olarak sorulması gereken temel soru şu: Türkiye bir toplum mu? Toplum basitçe “bir arada duran” veya aynı topraklarda yaşamak “zorunda k…
vesaire.press
Ahmet Telli, yenilmiş ama teslim olmamış insanların şairiydi.
Ama atıldı yine de serüvenlere
Ahmet Telli’nin şiirinde insan çoğu kez yürüyüşün en coşkulu anında görünmez. Kalabalık dağılmış, meydanın sesi çekilmiş, arkadaşların bir kısmı gitmiş, bir kısmı susmuş, geride kalanlar ne yapacak…
vesaire.press
İyi yazılmış futbol marşları kitlelere gaz vermekle kalmaz, kalabalıklara kendisi hakkında bir hikaye anlatır. “Wonderwall” şarkısı ise başka bir şey yapıyor, İngiltere’ye hâlâ kurtarılmak istediğini hatırlatıyor.
Yarım kalmış bir rüya: “Wonderwall”
17 Haziran 2026 gecesi Dallas’ta, İngiltere Hırvatistan’ı 4-2 mağlup ettikten sonra yaşanan şey ilk bakışta sıradan bir maç sonu kutlaması gibi görünüyordu. Oyuncular tribünlere yürüdü, taraftarlar…
vesaire.press
Salt’ın güncel sergisi Barajdan Sızanlar, Doğu Akdeniz’den Körfez Bölgesi’ne uzanan bir coğrafyada arazi, hafıza ve arşiv arasındaki ilişkilerin izini sürüyor.
Barajdan sızan toplumsal hafıza
Salt’ın güncel sergisi Barajdan Sızanlar, Doğu Akdeniz’den Körfez Bölgesi’ne uzanan bir coğrafyada arazi, hafıza ve arşiv arasındaki ilişkilerin izini sürüyor. Adını insan hakları avukatı Noura Era…
vesaire.press
Günlerdir hem zihnimizi hem de ekranlarımızı meşgul eden şey yalnızca bir stand-up gösterisi değildi. Deniz Göktaş’ın sahnede kurduğu dil, uzun zamandır birbirini tekrar eden politik tartışmaların arasında beklenmedik bir gedik açtı.
Deniz Göktaş neden suçlu?
Günlerdir hem zihnimizi hem de ekranlarımızı meşgul eden şey yalnızca bir stand-up gösterisi değildi. Deniz Göktaş’ın sahnede kurduğu dil, uzun zamandır birbirini tekrar eden politik tartışma…
vesaire.press
Bartleby’nin “Yapmamayı tercih ederim” sözünü başka türlü okuduğumuzda, orada yalnızca bilinçdışı bir geri çekilme ya da melankoli değil, çok daha geniş bir sistemin —çalışmanın, işlevselliğin— bilinçli bir mutlak reddiyle karşılaşırız.
Yapmamayı tercih ederim: Psikanaliz Bartleby’ye ne vaat ediyor?
Amerikan edebiyatının en saygın yazarlarından Herman Melville’in New York’ta geçen Kâtip Bartleby adlı uzun öyküsünde, Bartleby karakteri modern büro yaşamının içine sıkışmış bir figür olarak karşı…
vesaire.press
Deniz Göktaş’ın gösterisi ve eylemi, mizahın yalnızca güldüren anlatılardan ibaret olmadığını, aynı zamanda siyasal eleştiri, toplumsal dayanışma ve psikolojik direnç üretme kapasitesine de sahip güçlü bir kamusal pratik olduğunu gösteriyor.
Bizim neşemiz size dert olsun
2015 seçim sürecini hatırlayanlar, bu dönemin yalnızca siyasal rekabetin değil aynı zamanda neşenin ve mizahın politik dile dönüştüğü özel bir zaman dilimi olduğunu hatırlar. Selahattin Demirtaş…
vesaire.press
Yapay zeka vasatın teknolojisidir: büyük dil modelleri devasa veri yığınları arasındaki örüntüleri saptamak üzere eğitilir, ürettikleri yanıtlar (genelde basmakalıp ifadelerle dolu) metnin niteliği ve fikirlerin düzeyi bakımından hep uzlaşıya meyleder.
Yapay zeka düşüncelerimizi nasıl tekdüzeleştiriyor?
Geçen yıl Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) yürütülen bir araştırmada, Boston çevresindeki üniversitelerden 50’den fazla öğrenci üç gruba ayrılarak “Başarılarımızın bizi gerçekten mutlu e…
vesaire.press
Türkiye yakın tarihinin en kanlı katliamlarından biri, bundan 33 yıl önce Sivas’ta gerçekleşti.
2 Temmuz 1993’te ne oldu?
1993’te, Alevi ozan Pir Sultan Abdal adına her yıl temmuz ayında düzenlenen şenliklerin dördüncüsü gerçekleşecekti. Türkiye’nin ve Avrupa’nın pek çok yerinden yazarlar, şairler, karikatüristl…
vesaire.press
Türkiye’de belediyeler yalnızca yerel hizmet sunan kurumlar değildir; sandık, imar, yargı ve sokak arasındaki siyasal gerilimin en görünür sahnelerinden biridir.
Belediyeler sığınak mı, karşı iktidar odağı mı?
Türkiye’de kent siyaseti, sandık, imar, yargı ve sokak arasında kurulan sert bir gerilim hattına sıkıştı. Bu sıkışma, belediyelerin yetki ve kaynaklarının daraltılmasının ötesinde muhalefetin iç mi…
vesaire.press
Günther Anders, modern insanın kendi yarattıklarından aşağı olma duygusunu “Prometheus utancı” diye adlandırmıştır. Bu utanç yüzündendir ki modern insanın tek yaptığı, makinelerin mükemmelliğini yakalayabilmek için kendini optimize etmeye çalışmaktır.
İyimserlikten daha iyisi
Eleştirel düşünce günümüzde her zamankinden de kötü karşılanıyor.[i] Alttan alta huzursuzluk duymadan güzel bir nisan gününün bile tadının çıkarılamadığı, obskürantizmin (bilmesinlercilik)…
vesaire.press
Öğretmenlerin mücadelesi yalnızca bir meslek grubunun özlük hakları kavgası değil. Eğitimi kamusal, laik, nitelikli ve bilimsel hale getirmenin yolu, eğitim emekçilerinin onurlu mücadelesine omuz vermekten geçiyor.
Öğretmenler ne istiyor?
14 Haziran’da Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası ve Mülakat Mağduru Öğretmenler Platformu’nun yürütücülüğünde gerçekleşen Ankara eyleminde adil atama, taban maaş, güvenceli çalışma ve insanca…
vesaire.press
Salt’ın güncel sergisi “Barajdan Sızanlar”, Doğu Akdeniz’den Körfez Bölgesi’ne uzanan bir coğrafyada arazi, hafıza ve arşiv arasındaki ilişkilerin izini sürüyor.
Barajdan sızan toplumsal hafıza
Salt’ın güncel sergisi Barajdan Sızanlar, Doğu Akdeniz’den Körfez Bölgesi’ne uzanan bir coğrafyada arazi, hafıza ve arşiv arasındaki ilişkilerin izini sürüyor. Adını insan hakları avukatı Noura Era…
vesaire.press
Neden bütün dünya tehdit altındayken bu kadar çok insan tamamen kişisel çözümlere dönüyor? Çünkü tüketim kültürü bize kişisel tüketim eylemlerini örgütlü politik direnişin yerine koymayı öğretti.
Daha kısa duşları unutun gitsin
Aklı başında bir insan evladı çöpe atılmış işe yarar eşyaları toplamanın Hitler’i durduracağını düşünür müydü, ya da kompost yapmanın köleliğe son vereceğini, ya da sekiz saat çalışma hakkını kazan…
vesaire.press
Bazı ülkeler haritadan silinir. Ama insanın içinden silinmez. Bazen tribünlerden yükselen bir tezahürat ya da binlerce kişinin aynı anda söylediği bir şarkı bunu yeniden hatırlatır.
Bazen bir şarkı hafızayı yeniden canlandırır
Bazı ülkeler vardır, tarih onları sınamakla kalmaz, parçalar. Bosna da bu ülkelerden biri. Ve bazı görüntüler vardır, insanın içinde saklı kalmış hafızayı bir anda yeniden canlandırır. Dünya Kupası…
vesaire.press
Türkiye, Dünya Kupası’na galibiyetle veda etti. Bu, teselli olduğu kadar rahatsız edici bir gerçek.
Türkiye futbol oynamayı son maçta hatırladı
Los Angeles’taki son maçında skor tabelası nihayet Türkiye’nin lehine bir şey söyledi. Fakat maç bittiğinde sevinçle hesaplaşma birbirinden ayrılmadı. Dünya Kupası’ndan elenmiş bir takımın ilk iki …
vesaire.press
Deniz Göktaş, Harbiye Açıkhava Tiyatrosu’nda sahnelediği kapalı gişe stand-up gösterisini önceki akşam YouTube’dan yayınladı. Kelimenin esnek anlamıyla “eylem” niteliğinde bir gösteriydi bu.
Suça sürüklenen komedyen
Mülki amirlerin sık sık “her türlü gösteriyi” yasaklamasının hikmeti önceki akşam anlaşıldı: Deniz Göktaş “Ölü Deniz” adlı son “gösterisini” YouTube üzerinden yayınladı. Evet, kelimenin esnek anlam…
vesaire.press
Muhalefetin gündeminde esastan yer alması gereken meselelerin çoğu, muhtelif ironi enstrümanlarınca hışırı çıkana kadar çiğneniyor. Bir sonrakine kadar…
Ahahaha
Gülmek, insanın en güzel hasletlerinden biri; yüzün esas cevheri. Dahası gülmek, neşelenmek, hatta ağız dolusu bir kahkaha, hayatın akışı içerisindeki envai çeşit hayal kırıklığına, aşındırıcı hücu…
vesaire.press
Salt’ın güncel sergisi Barajdan Sızanlar, Doğu Akdeniz’den Körfez Bölgesi’ne uzanan bir coğrafyada arazi, hafıza ve arşiv arasındaki ilişkilerin izini sürüyor.
Barajdan sızan toplumsal hafıza
Salt’ın güncel sergisi Barajdan Sızanlar, Doğu Akdeniz’den Körfez Bölgesi’ne uzanan bir coğrafyada arazi, hafıza ve arşiv arasındaki ilişkilerin izini sürüyor. Adını insan hakları avukatı Noura Era…
vesaire.press
“Homo promptus” bize yeni bir icadı değil, hiç değişmeyen o eski gerçeği hatırlatıyor: İnsan olmak, her zaman en güzel hikayeyi anlatabilmek demek. Teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin anlam dediğimiz o derinlik hâlâ bize emanet.
Yeni bir insan türü: “homo promptus”
Dil, insanı fark ettirmeden şekillendirir. Wittgenstein’ın dediği gibi, dilimizin sınırları dünyamızın sınırlarıdır. Belki de bu yüzden homo sapiens bize yıllarca biyolojiden çok, başımızı çarpmama…
vesaire.press
Veriler neredeyse kaçınılmaz bir sonuca işaret ediyor: Siyasi faaliyetin yoğunluğu nesnel olarak artmış durumda. Dünya genelinde siyasallaşma eğilimi yükseliyor ama siyasal hayatın kurumsallaştığı eksen de çöküyor.
Siyaset nasıl hiperleşti?
İngiliz tarihçi Eric Hobsbawm, 2002 tarihli otobiyografisi Tuhaf Zamanlar’da 1900’lü yılların özlü bir tanımını verir. “Bu yüzyılı, arkadaşım Antonio Polito’nun ‘20. yüzyılın büyük iblisi: politik …
vesaire.press
Bizim Çocuklar, kendilerine doğaüstü görünen bu hezimetin rasyonel açıklamaları olduğunu öğrenebilirse, “her şeyi kendimizden bekleriz” şiarının yükseldiği bir dönemde yaşadıklarının idrakine varabilirse, belki gömüldükleri mezardan kendi elleriyle çıkabilirler.
İlanihaye tabutta röveşata
“Allah’ım neden?” Milli Takım’ın 2026 Dünya Kupası’ndan tek gol atamadan elendiği Paraguay maçının ardından, Arda Güler gökyüzüne bakarak böyle soruyordu. Tek gol atamadan elenmenin hakikaten…
vesaire.press