Ga jij nog meemaken dat we buitenaards leven ontdekken? Het zou zomaar kunnen, stelt sterrenkundige Casper Farret Jentink. Jentink bouwt met Zwitserse precisie instrumenten die het licht van verre sterren tot op vijf siliciumatomen nauwkeurig kunnen meten, op zoek naar een tweede aarde.

Nog nooit werd er zoveel geprotesteerd als in het voorbije decennium. Waarom verandert er niets? Politicoloog Anton Jäger heeft hier een woord voor bedacht: hyperpolitiek. De partijen en vakbonden die al die woede ooit konden omzetten in beleid, zijn verdwenen.

Volgens auteur en journalist Cory Doctorow zijn de miljardeninvesteringen in AI gebaseerd op één aanname: dat AI werknemers kan vervangen. En dat bedrijven straks voor een fractie van de loonkosten hetzelfde werk kunnen laten uitvoeren. Maar veel signalen wijzen vooralsnog een andere kant op.

‘Wie zijn de parasieten? Dat zijn wij.’ De gemakken waar wij over beschikken in ons dagelijkse leven zijn verweven met de ellende van anderen, aldus hoogleraar en auteur Naomi Klein.

Op Planet Finance zijn er altijd mensen die het niet kunnen laten tegen de stroom in te gaan: de zogenaamde shortsellers. Zij leven van de fouten van anderen. Zij winnen als anderen verliezen.

Maandag 24 augustus bespreken we in Wijkcentrum de Zaagtand in Hoorn de aflevering 'De onderdanen van Big Tech'. Nemen techplatforms de Europese economie over? Meld je aan:

VPRO Meet-up: Tegenlicht - De onderdanen van Big Tech

Echt rijk word je niet met werken. Dat weten we allemaal. Maar ook met kapitaal word je tegenwoordig niet per se rijk meer, althans niet met kapitaal in de klassiek-economische zin van ‘het bezit van de middelen om mee te kunnen produceren’. Nee, écht schathemeltjerijk word je vandaag de dag door iets te verkopen wat helemaal niet van jou is. Iets waarvan niemand ooit had gedacht dat het geld waard was. Tot 2004 ongeveer (hallo Facebook).

vpro.nl

Met gepersonaliseerd voedingsadvies wil bioloog Kerensa Broersen in de toekomst ziektes te voorkomen. Onderzoekers linkten eerder al depressie aan darmklachten, maar ook andersom: 'Als patiënten met coeliakie heel strikt een glutenvrij dieet hanteren, zie je dat depressie veel minder vaak voorkomt.'

AI wordt steeds vaker getraind op data die eerder door AI is gegenereerd. Dit wordt ook wel modelinstorting genoemd. 'Het lijkt op inteelt of het voeren van koeienhersenen aan koeien. Ze krijgen de gekke-AI-ziekte', zegt auteur en journalist Cory Doctorow.

Hoe is het mogelijk dat een kleine groep superrijken de meerderheid zo kan domineren? Volgens auteur Anand Giridharadas omdat we vasthouden aan onwaarheden. 'Maar wat hoop geeft: we kunnen nu ter plekke stoppen met daarin te geloven.'

Van K-pop en pilates tot Chinese geneeskunde. Trends die de wereld spontaan verenigen. Onschuldig? Think again. Achter deze wereldwijde hypes, schuilen grote belangen. Tegenlicht-makers Sharine Rijsenburg en Kiriko Mechanicus hebben hierover de serie Starpower! gemaakt. Nu te zien:

Hoe Korea K-pop groot maakt | STARPOWER! #1 | NPO Start Next

YouTube video by NPO Start Next

youtu.be

#Fascisme is terug, en deze keer is het gekoppeld aan de allerrijksten. ‘En die hebben illegale #migranten in dienst,’ vertelt historicus Timothy Snyder. Maar, stelt Snyder, op politiek vlak verkondigen diezelfde superrijken maar al te graag dat bruine en zwarte mensen de vijand zijn.

Wie betaalt de AI-hype? Grote investeerders willen uit de AI-bubbel zodat gewone mensen de rekening kunnen betalen. Investeringen kunnen blijven oplopen doordat bedrijven miljarden rondpompen dankzij een boekhoudkundig trucje. Of eigenlijk: fraude, zegt auteur en journalist Cory Doctorow.

Zijn we meer dan ons brein? Bioloog Kerensa Broersen onderzoekt de verbinding tussen onze darmen en hersenen. Dat doet ze met microfluïde chips waarop ze mini-hersenen en mini-darmen kweekt, en die ze vervolgens met elkaar verbindt door zelfgroeiende mini-zenuwbaantjes.

Fashion wordt almaar faster. Er zijn zo veel kleren op de wereld dat de komende 6 generaties ermee gekleed kunnen worden. We weten dat deze manier van produceren niet houdbaar is, maar we zijn de rem verloren. Gelukkig is er een tegenbeweging met pioniers die zich inzetten voor systeemverandering.

Bioloog Kerensa Broersen demonteert met haar onderzoek chip voor chip dat dogma dat het brein de absolute heerser is van het lichaam.  Kijk de Tegenlicht-aflevering 'Wie is de baas: brein of buik?' voor het hele verhaal via de link in bio.

Vandaag wordt de genocide in Srebrenica herdacht. Alma Mustafić, onderzoeker op het gebied van genocide en mensenrechten overleefde in 1995 de genocide, maar haar vader niet. Nu zet ze haar ervaring en kennis in om erop te wijzen dat het belangrijk is herhaling nu en in de toekomst te voorkomen.

Om te snappen waarom machthebbers zoals Poetin, Trump en Musk zouden samenwerken, moeten we volgens hoogleraar Timothy Snyder kijken naar wat ze gemeen hebben: voor beiden is de rechtsstaat een nutteloos obstakel, een onhandige barrière om ongelimiteerd hun macht uit te oefenen.

Het verdienmodel van Planet Finance is gebaseerd op de meest waarschijnlijke risico’s – niet op rampen. Toen John Seo dit inzag, besloot hij een oplossing te bedenken: 'Waar ik aan ging werken, was het herontwikkelen van alle wiskunde buiten de belcurve.'

Terwijl de risico’s van klimaatverandering zich opstapelen, blijkt dat er op de markt voor rampenobligaties geld verdiend kan worden aan het risico op toekomstige bosbranden, overstromingen en orkanen. Hoe werkt deze markt? En wie zijn de winnaars en wie de verliezers?

Na het verlies van Oranje tegen Marokko kregen spelers Kluivert, Timber en Summerville op Instagram racistische reacties na het missen van een penalty. Racisme blijft diepgeworteld. Hoe creëren we een post-racistische samenleving?

Waarom twittert Elon #Musk vaak 'Ik heb specie nodig'? Volgens auteur Guillaume Pitron verwijst Musk hiermee naar nikkel voor zijn #Tesla-batterijen. Een verwijzing naar de roman #Dune, waarin specie een zeldzaam grondstof je leven kan verlengen.

Spanningen tussen China en Taiwan worden vaak verklaard vanuit ideologie, economische belangen of de persoonlijkheden van wereldleiders. Maar volgens Tim Marshall heeft dit te maken met de geografische muur tegenover China: 'Die moeten ze doorbreken en dat kan het beste door Taiwan te beheersen.'

Wat als we je vertellen dat de hittegolf die we nu meemaken, mede mogelijk wordt gemaakt door ons economisch systeem? 'Als econoom gaat het jou alleen maar om het winnen, het toe-eigenen en het maken van een product. Maar de nasleep is groter dan wat dat ene product opleverde', stelt Jeremy Rifkin.

'Nederlandse universiteiten zouden Israëlische universiteiten moeten boycotten,' zegt historicus Omer Bartov. Vóór 7 oktober vond je er nog een tegengeluid tegen het groeiend racisme en geweld in de Israëlische politiek, maar nu scharen ze zich achter het regime, licht hij toe.

China is momenteel met afstand de grootste speler in de strijd om de grondstoffen van de toekomst. Europa en de VS zijn afhankelijk van de aanvoer en verwerking van deze grondstoffen van China. En dat is gevaarlijk, want net als olie en gas kunnen grondstoffen ingezet worden als politiek wapen.

China heeft nog niet zo lang geleden de deuren naar Planet Finance wijd opengezet. Toen Jack Ma in 2020 zijn bedrijf Ant Group naar de beurs wilde brengen, deed hij dat niet meer op Wall Street maar simultaan in Shanghai en Hongkong.  Kijk 'China's beursblokkade' (2023) via de link in bio.

Op woensdag 24 juni bespreken we de aflevering ‘Big Pharma’s nieuwe goudmijn’ in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Kom ook naar de meet-up!

VPRO Meet-up: Kojo Koram | Big Pharma’s nieuwe goudmijn

We denken anders over drugs. Maar dat is niet genoeg. Maar volgens jurist Kojo Koram is dit juist het moment om scherp te zijn. Want legaliseren is één. Hoe je dat doet is twee.

vpro.nl

Op je werk, je studie, op de sportschool of gewoon op internet, je ziet het overal: scoringssystemen die ons leven sturen. Het gevaar zit niet in de apps, zegt Nguyen: 'Als een politicus bezuinigt op de publieke omroep en kunst komt dat niet door een verslavende app. Het zijn de heldere cijfers.'

Nadia Moussaid spreekt de Israëlische historicus Omer Bartov. Na een lange en succesvolle loopbaan als hoogleraar Holocaust- en Genocidestudies richt Bartov zijn pijlen nu op zijn vaderland Israël. Kijk 'Grensverleggers: genocide door straffeloosheid' voor het hele verhaal via de link in bio.

#Facebook beloofde de #privacy van zijn gebruikers te beschermen. Maar volgens Cory Doctorow, auteur van het boek 'Enshittification' over platformverval, duurde het niet lang voordat #geld voorrang kreeg.