Laatst memoreerde de gewaardeerde @hubertsmeets.bsky.social de Duitse Historikerstreit uit de jaren '80 nog eens in een mooie column. Ik schreef eens over een van de hoofdrolspelers van dat debat, Ernst Nolte (1923-2016), tien jaar geleden op deze datum gestorven: wimberkelaar.com/2016/09/05/e...

Ernst Nolte, de controversiële ‘Grote Ene’ van de Duitse historiografie

Ernst Nolte, die op 18 augustus 2016 op 93-jarige leeftijd stierf, was een historicus die de grote greep niet schuwde. En hij was in de keurige Duitse academische wereld een buitenbeentje, om niet …

wimberkelaar.com

In herinnering: sterfdag van historicus H.L. Wesseling (1937-2018). Hij kende de Franse historiografie, schreef boeken over De Gaulle en over Franse culturele grootheden maar hij schreef toch vooral als Britse historici: glashelder, ironisch, lichtvoetig. Kortom: zeer leesbaar.

Nieuwe Historische BoekenCast met Daniel Paarlberg over burgers en buitenlui in zijn boek "De grondleggers". En ik - met goede bijdragen van Manon van der Heijden en @baskromhout.bsky.social - over "Onwillige volksgenoten" van de Duitse historicus Peter Longerich: www.youtube.com/watch?v=Gzu2...

‘We danken het moderne Nederland aan boeren en buitenlui’

YouTube video by Historisch Nieuwsblad

youtube.com

Sterfdag van Frederik de Grote (1712-1786), Pruisisch heerser die lang (ten onrechte) doorging voor een ‘verlicht’ vorst. Hij omgaf zich graag met mannen van cultuur. Voltaire was de belangrijkste onder hen. Over hun briefwisseling schreef ik eens dit: wimberkelaar.com/2020/06/14/l...

‘Lichtflitsen in een duistere nacht’. Over het instituut Voltaire, eerst en vooral een uitmuntend schrijver

Je hoort over Voltaire (1694-1778) tegenwoordig niet zoveel goeds meer. Hij zou een verkeerde kijk op het jodendom en christendom hebben, zich in de omgang laten kennen als een nurkse, onaangename …

wimberkelaar.com

Alweer een psycholoog ontmaskerd als fraudeur. Na eerder Diederik Stapel ditmaal Yannick Griep👇Is de psychologiestudie vatbaarder voor fraude dan andere wetenschappen?: www.voxweb.nl/nieuws/fraud...

Frauderende wetenschapper was een rijzende ster, tot zijn ontmaskering: ‘Het is tijd dat mensen dit te weten komen, zodat hij hier niet mee door kan gaan’ - Vox magazine

Wie is Yannick Griep, de frauderende hoofddocent psychologie die op staande voet werd ontslagen? Collega's schetsen een beeld van een markante, ambitieuze onderzoeker. Maar ook iemand met een botte, o...

voxweb.nl

Op deze datum stierf Pé Hawinkels in 1977. Hij werd slechts 34 maar heeft in zijn korte leven veel geschreven (voor o.m. Herman Brood) en nog meer vertaald: Nietzsche, Thomas Mann e.a. Hij had niets met het marxisme, anders dan zijn Nijmeegse vrienden: wimberkelaar.com/2023/02/18/o...

Nu de voorman van Farmers Defense Force ongepaste en bizarre vergelijkingen met de Holocaust trekt: hij zou eens kennis moeten nemen van de “Enzyclopädie des Holocaust”, waarvan de Duitse historicus Eberhard Jäckel (1929-2017) een van de initiatiefnemers was. Dit is zijn sterfdag.

Het was te verwachten: rechts-extremist Van den Oever komt bij het boerenprotest op de proppen met de jodenvervolging. Een schandelijke vergelijking en een die nog eens toont hoezeer boeren als hij zich wentelen in slachtofferschap en daarbij alle proporties uit het oog verliezen.

In herinnering: sterfdag van de Poolse schrijver en dichter Czeslaw Miłosz (1911-2004). Hij kende dictatuur uit ervaring en schreef daar briljant over in "De geknechte geest". Ook aanbevolen: "Alfabet" en "Geboortegrond". In 1980 onderscheiden met de Nobelprijs voor literatuur.

65 jaar geleden begon de DDR op deze datum met de bouw van de Berlijnse Muur. Die bezegelde nog eens (en nu zichtbaar voor iedereen) het failliet van het zogenoemde “reëel bestaande socialisme”, dat bang was dat hun burgers het ‘socialistische paradijs’ zouden ontvluchten.

De komende zonsverduistering... La Rochefoucauld (1613-1680) in zijn 'Maximen' : "De zon noch de dood kunnen wij recht in de ogen kijken". nos.nl/artikel/2626...

Oogartsen waarschuwen voor kijken naar zonsverduistering: 'Doe het veilig'

"Om direct in de zon te kijken is alleen een eclipsbril geschikt", zegt oogarts Ike Schouten.

nos.nl

Nederland kent vele dichters, maar geen van hen heeft de weemoed en de vergankelijkheid zo mooi in woorden weten te vangen heeft als J.C. Bloem (1887-1966). Zelf is hij een onvergankelijk dichter, wiens glasheldere gedichten niets aan kracht verloren hebben. Dit is zijn sterfdag.

Dit boek kwam ik zojuist in een boekenkastje tegen👇. Het is van de Haagse kunstschilder en schrijver Adrian Stahlecker (1937-2026), in maart gestorven. Hij schreef veel, vooral over de filmindustrie in Hollywood en in Nazi-Duitsland, maar ook over ‘tovenaarszoon’ Klaus Mann.

Boeiend artikel over 'overtuigd atheïst’ C.S. Lewis die God niet zou zoeken maar door God gezocht zou worden. Maar in mijn ogen is juist zijn aanvankelijke weerstand tegen het christendom kenmerkend voor de zekerheidszoeker en klassieke bekeerling: deongelooflijke.substack.com/p/de-atheist...

De atheïst die de bekendste verdediger van het christendom werd

De bekering van C.S. Lewis

deongelooflijke.substack.com

Deze column lijkt mij in de kern geheel juist: kritiek op godsdienst - of dat nu christendom, jodendom of islam betreft - moet niet betiteld worden als racisme. Het gaat hier om voor discussie vatbare opvattingen, niet om onveranderlijke gegevenheden als huidskleur of sekse.

In herinnering: sterfdag van historicus Tony Judt (1948-2010), in mijn ogen een van de belangrijkste publieke intellectuelen van de afgelopen halve eeuw. Zijn scherpzinnige oordeel wordt in deze tijd node gemist. Ik schreef eens dit portret van hem: wimberkelaar.com/2025/03/21/t...

Tony Judt, de onmisbare intellectueel

Er zijn mensen wier oordeel je in de turbulente tijden waarin we nu leven enorm mist. Die turbulente tijden: Trump opnieuw president, Poetin nog steeds op oorlogspad in Oekraïne, de aanslagen van t…

wimberkelaar.com

“Er lopen hier ook mannen rond. De volgende keer kun je beter een wijde broek dragen”, zegt een ‘Sharia-agent’ tegen een jonge vrouw in Indonesië. Een weinig opwekkend verhaal over opdringerige en dwingende islamitische voorschriften die vrijheid beperken: www.volkskrant.nl/buitenland/v...

Vele ogen controleren de jeugd van Aceh: ‘We kiezen juist voor een zachte aanpak’

Dagelijks patrouilleert de shariapolitie door de straten van de Indonesische stad Banda Aceh. Inwoners en bezoekers vrezen de stokslagen van de agenten, maar die beschouwen zichzelf als milde opvoeder...

volkskrant.nl

Een van de wat mij betreft interessante verschijnselen in de wereld: waarom heeft de ene mens een hang naar het 'hogere'/God (en een kerk) en de andere niet? De vraag kwam weer bij me op na lezing van dit interview met de ongelovig opgevoede Aafke Romeijn: www.volkskrant.nl/binnenland/d...

De uitgesproken linkse Aafke Romeijn werd katholiek: ‘Katholiek zijn en rechts-conservatief, dat bestaat voor mij niet’

Muzikant en schrijver Aafke Romeijn is een bekende links-progressieve stem, maar zit tegenwoordig ook wekelijks in de katholieke kerk. Afgelopen herfst liet ze zich dopen. ‘Uit de kast komen was in mi...

volkskrant.nl

In herinnering: sterfdag van de Britse historicus Robert Conquest (1917-2015), die in zijn lange leven de misdaden van het Sovjetcommunisme in kaart bracht. Hij schreef onder meer over de grote terreur van Stalin en de bewust veroorzaakte hongersnoden: wimberkelaar.com/2015/12/19/r...

Robert Conquest, chroniqueur van de verschrikkingen van het Sovjetcommunisme

Op 3 augustus 2015 stierf de historicus en dichter Robert Conquest in de leeftijd van 98 jaar. In Nederland werd zijn dood nauwelijks opgemerkt. Alleen Hubert Smeets wijdde in NRC Handelsblad kort …

wimberkelaar.com

Misschien is het omdat ik vooral de contemporaine geschiedenis bestudeer maar ik kan nog altijd genieten van de jaartallen, feiten en gebeurtenissen die in deze omvangrijke “Kroniek van de 20ste eeuw” (1985)👇worden vermeld. Wat een werk is dat geweest in dat pré-internettijdperk.

Mooi verhaal van @wilmaderek.bsky.social over leven na pensioen. Conclusie: de meeste mensen blijven na hun pensioen op de een of andere manier aan de slag en willen dat ook graag. Ik kan er uit ervaring over meepraten: www.volkskrant.nl/volkskrant-m...

Waarom is werk voor veel mensen zo belangrijk dat ze er maar geen genoeg van kunnen krijgen?

Werk is het geraamte van het bestaan, we ontlenen er zelfs onze identiteit aan, wat stoppen met werken nogal bemoeilijkt. Wordt het zo onderhand tijd om werk een minder grote rol toe te kennen?

volkskrant.nl

Vijf jaar geleden alweer dat historicus Albert van der Zeijden (1957-2021) op deze datum stierf. Hij was een vriend van me tijdens onze studie geschiedenis aan de Universiteit Utrecht en gingen later eigen wegen. Maar wat een grote vriendschap was het: wimberkelaar.com/2021/08/11/o...

Ode aan een vriendschap die eens was: bij de dood van Albert van der Zeijden (1957-2021)

Ik verbleef in het Duitse Sauerland toen ik overvallen werd door het bericht dat historicus Albert van der Zeijden op vrijdag 30 juli jongstleden plotseling is gestorven. Hoewel wij elkaar de laats…

wimberkelaar.com

In herinnering: geboortedag van Jacques de Kadt (1897-1988), eigenzinnig essayist, eens communist, later vurig anticommunist. Tussen 1948 en 1963 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA. Schreef met “Het fascisme en de nieuwe vrijheid” (1939) een vroeg standaardwerk over deze stroming.

Geboortedag van schrijver Harry Mulisch (1927-2010). Wordt zijn werk nog gelezen? Ik las veel van hem met interesse, o.m. De aanslag, Voer voor psychologen, De ontdekking van de hemel. Tijdens zijn leven was hij als rebel en regent onontkoombaar aanwezig: wimberkelaar.com/2015/02/24/d...

De rebel die regent werd. Harry Mulisch en de geschiedenis

Harry Mulisch is, zoals mocht worden verwacht, na zijn dood in 2010 opgenomen in de canon van de literaire geschiedenis. Zijn huis aan de Leidsekade is inmiddels onderdeel van het Letterkundig Muse…

wimberkelaar.com

Atheïsme: altijd een levensbeschouwing van een minderheid gebleven. Het kende een moderne aartsvader in Ludwig Feuerbach (1804-1872) die de leer over God als een leer over de mens beschouwde. Vooral theologen bestudeerden zijn werk. Dit is zijn geboortedag: wimberkelaar.com/2025/05/25/l...

Ludwig Feuerbach of de missie van een man die theologie als antropologie beschouwde

Als geschiedenisstudent in de jaren ’80 van de vorige eeuw kon je vrijwel niet om Marx en het marxisme heen, ook al was het ‘neomarxisme’ toen al op zijn retour. Wie Marx, marxisten of studies over…

wimberkelaar.com

Het zijn steeds enkelingen maar ze zaaien wel dood en verderf: moslims die met geweld onschuldige burgers aanvallen, nu weer👇. Ze accepteren de open samenleving niet en keren zich er met geweld tegen uit naam van Allah en zijn profeet uit de 6e-7e eeuw: nos.nl/artikel/2624...

Drie vrouwen gewond bij mesaanval in Parijs, dader opgepakt

Een man stak in de Parijse wijk Porte de Clichy drie vrouwen neer.

nos.nl

Ik las Adriaan van Dis' "Alles voor de reis", zijn sleutelroman over "Eefje" (Ellen Jens) en de driehoeksrelatie met "de Ander" (Wim T. Schippers) en dacht na over het intrigerende en gecompliceerde verschijnsel driehoeksrelaties. Ik schreef er dit over: wimberkelaar.com/2026/07/26/d...

Driehoeksrelaties. Overpeinzingen over een intrigerend verschijnsel na lezing van (onder meer) Adriaan van Dis’ “Alles voor de reis”

Ik hoorde er al over praten, of liever gezegd: over fluisteren: Alles voor de reis, de roman die Adriaan van Dis schreef over ‘Eefje’, zijn postume liefdesverklaring aan Ellen Jans, de vrouw die hi…

wimberkelaar.com

Indrukwekkend interview met Holocaust-historicus Omer Bartov, een van de meest gezaghebbende stemmen in het debat over Israël-Palestijnen. Hij ziet Israël verworden tot een pariastaat en oordeelt zeer kritisch over de huidige invulling van het zionisme: www.volkskrant.nl/buitenland/h...

Het zionisme is een ‘ideologie van onderdrukking’ geworden, vindt genocidewetenschapper Omer Bartov

Genocidewetenschapper Omer Bartov schuwt de kritiek op zijn geboorteland Israël niet. Hij vreest dat het geweld tegen Palestijnen nog lang niet ten einde is. ‘Het zionisme is tot staatsideologie verhe...

volkskrant.nl

Woensdagavond was ik te gast bij @omroepwnl.bsky.social om te praten over de bestemming van het geboortehuis van Hitler. Mijn goede vader kwam ook nog even voor in het verhaal: wnl.tv/2026/07/23/g...

Geboortehuis Hitler wordt politiebureau: 'Waarom zou je zo'n plek wegmoffelen?'

wnl.tv

In herinnering op 23 juli, wat zowel zijn geboorte- als zijn sterfdag was: A. J. (Bert) Klei (1924-2008), jarenlang befaamd columnist van @trouw.nl. Hij schreef onnavolgbaar lichtvoetig en met veel kennis van zaken over het Nederlands protestantisme in al zijn gedaanten.