Zientzia Kaiera
@zientziakaiera.eus
🔺EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren (@katedra.eus) zientzia-dibulgazioko bloga 🔗 https://zientziakaiera.eus/
Victoria ur-jauzia gero eta sakonagoa da, eta bertan ura ibiltzen den bitartean, gero eta sakonagoa izango da.
Burrunba egiten duen Geologia - Zientzia Kaiera
Victoria ur-jauzia, (batoko hizkuntzan "burrunba egiten duen kea”) Zambia eta Zimbabweren arteko mugan dago, Afrikaren hegoaldean.
zientziakaiera.eus
Auzitegi-zientzia edo zientzia forentsea diziplina zabala da, eta haren funtsa da legearekin lotutako gaiak argitzeko metodo, teknika eta ezagutza zientifikoak erabiltzea.
Zientzia auzitegietan (I): hastapenak - Zientzia Kaiera
Auzitegi-zientziak edo forentseak legearekin lotutako gaiak argitzeko metodo, teknika eta ezagutza zientifikoak erabiltzea du helburu.
zientziakaiera.eus
Geologian, askotan, harri baten ebaketa freskotik pasatzen dugu mihia, eskuzko luparekin barne-egitura errazago ikusteko; mihiaren punta hurbiltzen dugu harrira ikusteko ea bertara itsasten zaigun, porositatea zehazteko. https://zientziakaiera.eus/2025/08/07/zer-zapore-dute-harriek/
Forma, tamaina eta dentsitatea dira flotatzearen gako nagusiak. Baina ez bakarrik itsasontzien kasuan!
Zergatik ez dira hondoratzen itsasontziak? - Zientzia Kaiera
Zergatik ez dira hondoratzen itsasontzi erraldoiak, harri txiki bat uretara botata berehala hondoratzen den bitartean?
zientziakaiera.eus
Ehun urteko atzerapenarekin etorri zen, Eskandinaviako lurretik etorri ere, Nobelen parekoa izateko asmoa duen Abel saria, matematikarientzako oraingoan.
Abel saria, matematikarien Nobel saria - Zientzia Kaiera
2015ean John Nash eta Louis Nirenbergen jaso zuten Abel saria. Javier Duoandikoetxeak azaltzen digu matematikarien nobel sariaren parekoa den honen jatorria
zientziakaiera.eus
Ibilguen moldaketa bizkor horren ondorioak sakonak eta oso kezkagarriak dira. Ibaiak ezegonkorrago eta igargaitzago bihurtu ahala, esponentzialki hazi egin da uholde latzen eta luizien arriskua.
Ibaiak noraezean: klima-aldaketak izugarri azkartu du Himalaiako ibilguen transformazioa - Zientzia Kaiera
Himalaiako ibai-ibilguen azterketa sakon bat erakutsi du Himalaiako ibaiak ohi baino askoz abiadura handiagoan ari direla aldatzen.
zientziakaiera.eus
Ibilgu gainkargatuekin eta lur ezegonkorrekin, ibaiek sigi-saga egiten dute, ubide zaharrak abandonatzen dituzte eta ibilbide berriak hartzen dituzte, askoz modu bortitzago eta azkarragoan, kalte larriak eraginez.
Ibaiak noraezean: klima-aldaketak izugarri azkartu du Himalaiako ibilguen transformazioa - Zientzia Kaiera
Himalaiako ibai-ibilguen azterketa sakon bat erakutsi du Himalaiako ibaiak ohi baino askoz abiadura handiagoan ari direla aldatzen.
zientziakaiera.eus
Ikerketa ezberdinek ohartarazten dutenez, tenperatura globalak gaur bertan egungo mailetan egonkortuko balira ere, munduko glaziar-masaren % 39 desagertu egingo litzateke ezinbestean.
Ibaiak noraezean: klima-aldaketak izugarri azkartu du Himalaiako ibilguen transformazioa - Zientzia Kaiera
Himalaiako ibai-ibilguen azterketa sakon bat erakutsi du Himalaiako ibaiak ohi baino askoz abiadura handiagoan ari direla aldatzen.
zientziakaiera.eus
Himalaia «Asiako ur-dorre» gisa ezagutzen da mundu osoan. Izan ere, mendikate erraldoiak kontinenteko 6 herrialdetako ibai-sistemak elikatzen ditu. https://zientziakaiera.eus/2026/08/05/himalaiako-ibilguen-transformazioa/
Ibaiak noraezean: klima-aldaketak izugarri azkartu du Himalaiako ibilguen transformazioa. https://zientziakaiera.eus/2026/08/05/himalaiako-ibilguen-transformazioa/
Naturan aurki daitezkeen almendrak garratzak eta toxikoak dira amigdalina daukatelako. Holozeno garaian zenbait almendraren geneetan gertatutako mutazio baten ondorioz, amigdalinarik gabeko almendrak lortu ziren.
Turroia: almendraren kimika gozo eta pozoitsua - Zientzia Kaiera
Gabonak ate joka ditugu eta aukera egongo da, etxe askotan, turroia dastatzeko. Turroi tradizionalak almendra dauka osagaien artean.
zientziakaiera.eus
Egia esan, Higgsen eremuak ez du zerikusirik mugimenduarekin, ezta desazelerazioarekin ere; bere historia guztia bibrazioaren ingurukoa da.
Higgs-en eremuak nola ematen dien masa (benetan) oinarrizko partikulei - Zientzia Kaiera
Higgsen eremuak ez du zerikusirik mugimenduarekin, ezta desazelerazioarekin ere; bere historia guztia bibrazioaren ingurukoa da.
zientziakaiera.eus
Itsas ekosistemek giza osasunari eta ongizateari laguntzen dioten zerbitzu ekosistemiko ugari eskaintzen dituzte.
Oka estuarioko ur-kalitatearen hobekuntzako lehen zantzuak saneamenduaren ondorioz - Zientzia Kaiera
Artikulu honetan Oka estuarioko ur-kalitatea denboran eta espazioan zehar saneamenduarekin batera nola aldatzen den aztertzen da.
zientziakaiera.eus
Berri txarrak ditu zientziak lotiak garenontzat. Klima-aldaketaren eraginetako bat lo-galera baita. https://zientziakaiera.eus/2025/08/05/lo-egin-kume/
Xanpaina ekoizteko champenoise metodoa erabiltzen da, non fermentazio bikoitza egiten den. Lehenengo fermentazioan zanpatu egiten da mahatsa eta legamia gehitzen zaio. https://zientziakaiera.eus/2023/12/27/xanpainaren-kimika/
Adimen-testaren arabera adimen-gaitasun handikoak diren parte-hartzaileen artean, nesken eta mutilen portzentajeak antzekoak dira.
Adimen-gaitasun handiak antzemateko bide berri bat aurkitu dute - Zientzia Kaiera
EHUko ikerketa batek tresna eraginkor eta fidagarri bat probatu du adimen-gaitasun handiak dituzten pertsonak hobeto hautemateko.
zientziakaiera.eus
Aztertu duten adimen-proba Matrices-TAI deitzen da, eta adimen-kozientea kalkulatzen du. Horretarako, matrize grafikoen bitartez, arazo berri eta konplexuak ebazteko gaitasuna ebaluatzen du, adimen jariakorra, alegia.
Adimen-gaitasun handiak antzemateko bide berri bat aurkitu dute - Zientzia Kaiera
EHUko ikerketa batek tresna eraginkor eta fidagarri bat probatu du adimen-gaitasun handiak dituzten pertsonak hobeto hautemateko.
zientziakaiera.eus
Biztanleriaren % 10 inguruk ditu adimen-gaitasun handiak, baina batez beste % 1 baino gutxiago dago identifikatuta. Gainera, horietako gehienak, % 70, mutilak dira. Beraz, gutxi detektatzen da eta genero-alborapena esanguratsua da. zientziakaiera.eus/2026/08/04/a...
Adimen-gaitasun handiak antzemateko bide berri bat aurkitu dute - Zientzia Kaiera
EHUko ikerketa batek tresna eraginkor eta fidagarri bat probatu du adimen-gaitasun handiak dituzten pertsonak hobeto hautemateko.
zientziakaiera.eus
#EHUikerketa batek tresna eraginkor eta fidagarri bat probatu du adimen-gaitasun handiak dituzten pertsonak hobeto hautemateko; ordenagailuz egiten den ordu erdiko adimen-proba batek nabarmen handitu dezake gaur egun dagoen detekzio-maila baxua. zientziakaiera.eus/2026/08/04/a...
Adimen-gaitasun handiak antzemateko bide berri bat aurkitu dute - Zientzia Kaiera
EHUko ikerketa batek tresna eraginkor eta fidagarri bat probatu du adimen-gaitasun handiak dituzten pertsonak hobeto hautemateko.
zientziakaiera.eus
Adimen-gaitasun handiak antzemateko bide berri bat aurkitu dute. https://zientziakaiera.eus/2026/08/04/adimen-gaitasun-handiak-antzemateko/
Matematikak frogatu du Hawking oker zebilela muturreko zulo beltzei buruz.
Matematikak frogatu du Hawking oker zebilela muturreko zulo beltzei buruz - Zientzia Kaiera
Christoph Kehlek eta Ryan Unger matematikariak duela gutxi ezeztatu zuten muturreko zulo beltzei buruzko 1973ko uste bat.
zientziakaiera.eus
Endometriosia emakumeetan eratu daitekeen gaixotasun ginekologikoa da. Gaixotasun honetan uteroa inguratzen duen ehuna, endometrioa, uterotik kanpo agertzen da.
Fisioterapia tratamenduen eragina endometriosiak sortzen duen minean - Zientzia Kaiera
Endometriosian erabilitako fisioterapia metodoak Thiele masajea, TENS-a, nerbio bagoaren elektroestimulazioa eta akupuntura dira.
zientziakaiera.eus
#EHUikerketa batek kostaldeko itsas zaborrak hiri-hondakin solidoak kudeatzeko sisteman txertatzeko aukera aztertu du, ondoren birziklatu ahal izateko. https://zientziakaiera.eus/2025/08/04/itsas-jatorriko-zaborrak-hiri-hondakinetan-integratzen/
J.J.Thomsonek XX. mendearen hasieran aztertu zituen eremu elektriko eta magnetikopeko ioien ibilbidearen aldaketa. 1906.eko Nobel Saria irabazia zuen, bere katodoko izpien ikerkuntzagatik.
Masa-espektrometria (I). Neoi isotopoetatik elefante hegalariengana - Zientzia Kaiera
Analisi-teknika ahaltsuena dugu masa-espektrometria: aukera ematen digu oso kantitate txikietan dauden konposatuen kontzentrazioa zehazteko.
zientziakaiera.eus
Hogei mila legoako bidaia itsaspetik nobelaren Nautilus urpeko ontzia momentuko ingeniaritzan errotuta dago, baina etorkizunean etor daitezkeen aurrerapenak gehitzen dizkio Vernek.
"Hogei mila legoako bidaia itsaspetik" obraren 150. urteurrenean - Zientzia Kaiera
“Hogei mila legoako bidaia itsaspetik” liburuak 150 betei ditu. Jules Verneren lau au 1899-1870 urte bitartean plazaratu zen.
zientziakaiera.eus
Ikasturte honetan Zientzia Kaieran osasunari buruz ikasitakoaz, zenbat galdera zuzen erantzun dituzu? https://zientziakaiera.eus/2026/08/03/2025-2026-ikasturtean-zientzia-kaieran-ikasitakoa-1-osasuna/
Zer gertatzen da makrofagoek tatuajearen tinta irensten dutenean? a) Ezin dute guztiz suntsitu, eta hantura kronikoa sor daiteke b) Odolera askatzen dute d) Gantz bihurtzen dute e) Berehala desegiten dute zientziakaiera.eus/2026/08/03/2...
2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (1): osasuna - Zientzia Kaiera
Goazen ikasturte honetan Zientzia Kaieran osasunari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez!
zientziakaiera.eus
Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) arabera, helduek gutxienez zenbat jarduera fisiko moderatu egin beharko lukete astean? a) 60 minutu b) 90 minutu d) 150 minutu e) 300 minutu
2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (1): osasuna - Zientzia Kaiera
Goazen ikasturte honetan Zientzia Kaieran osasunari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez!
zientziakaiera.eus
EHUko ikerketa batek baieztatu du ezagutzak barneratzeko garaian probak egitea eraginkorragoa dela ikasketa-materiala berrirakurtzea baino. Beraz, goazen ikasturte honetan osasunari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez! zientziakaiera.eus/2026/08/03/2...
2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (1): osasuna - Zientzia Kaiera
Goazen ikasturte honetan Zientzia Kaieran osasunari buruz ikasitakoa barneratzera. Probatu zure ezagutzak 10 galdera hauei erantzunez!
zientziakaiera.eus
2025-2026 ikasturtean Zientzia Kaieran ikasitakoa (1): osasuna. https://zientziakaiera.eus/2026/08/03/2025-2026-ikasturtean-zientzia-kaieran-ikasitakoa-1-osasuna/
