Brabanders en hun taal
@brabanders-taal.bsky.social
Zie de Linktree voor onze Facebook-groep (1100+ leden), nieuwsbrief, Instagram (waar je alle posts terugvindt) en allerlei andere interessante links: https://linktr.ee/brabandersenhuntaal
De Brabantse lucht is vandaag blauw, maar wel in zes soorten: ‘blauw’, ‘blaow’, ‘blaauw’, ‘blèùw’, ‘blöw’ en ‘blèèuw’. Wat ze waar zeiden in 1937, zie je op de kaart met gegevens van prof. dr. Weijnen. Voor zijn onderzoek sprak hij met mensen uit maar liefst 238 Brabantse plaatsen.
De Brabantse lucht is vandaag blauw, maar wel in zes soorten: ‘blauw’, ‘blaow’, ‘blaauw’, ‘blèùw’, ‘blöw’ en ‘blèèuw’. Wat ze waar zeiden in 1937, zie je op de kaart met gegevens van prof. dr. Weijnen. Voor zijn onderzoek sprak hij met mensen uit maar liefst 238 Brabantse plaatsen.
De Brabantse dialecten zijn een wereld apart – of een ‘wirreld’, ‘wèreld’ of ‘werreld’, afhankelijk van waar je bent. Deze varianten komen van een Germaans woord dat “mensenleven” betekent en samenhangt met ‘weerwolf’. Hoe dat zit, lees je hier.
Wespen vind je er in Noord-Brabant niet veel, maar wepse zijn er zat. Hoe komt dat? En hoe zit het met ‘raps’ en ‘geps’?
In het Oudnederlands van rond 750 waren wespen nog ‘wapces’ – en niet alleen in die taal stond de s-klank op de tweede plek. In het Oudhoogduits was het ‘wafsa’ en ‘wefsa’, en in het Oudengels ‘wæps’ en ‘wæfs’, naast ‘wæsp’. In het Fries zeggen ze nog altijd ‘waps’.
Wespen vind je er in Noord-Brabant niet veel, maar wepse zijn er zat. Hoe komt dat? En hoe zit het met ‘raps’ en ‘geps’?
Het is flink droog... In de dialecten van Noord-Brabant zijn er wel negen manieren om ‘droog’ te zeggen. Op de kaart zie je waar ze wat zeggen. (Zie weetje 1 voor de uitspraak van woorden.)
Het is flink droog... In de dialecten van Noord-Brabant zijn er wel negen manieren om ‘droog’ te zeggen. Op de kaart zie je waar ze wat zeggen. (Zie weetje 1 voor de uitspraak van woorden.)
Er zijn in de dialecten van Noord-Brabant wel twaalf manieren om ‘boompje’ te zeggen. Waar komt die enorme variatie vandaan? En waarom zijn sommige woorden typisch West- of Oost-Brabants? Hieronder lees je het!
schottelslèt (Land van Cuijk) skóttelslèt (Meierij) schotelslèt (Kempen) In Oost-Brabant is een vaatdoek een ‘schotelslet’. Wat heeft dat woord met een slet te maken? 1/
schottelslèt (Land van Cuijk) skóttelslèt (Meierij) schotelslèt (Kempen) In Oost-Brabant is een vaatdoek een ‘schotelslet’. Wat heeft dat woord met een slet te maken? 1/
Afgelopen zondagnacht kwam het water met bakken uit de hemel. Hoe spreken ze ‘water’ uit in de dialecten van Noord-Brabant? Nou, dat verschilt nogal. Op het kaartje zie je waar ze wat zeggen. Kijk hieronder voor vijf weetjes.
Het is zomer! In heel Brabant is de natuur groen, maar niet overal even groen... Er zijn in de dialecten maar liefst acht manieren om het woord voor ‘groen’ uit te spreken. Hoe zit dat? Dat lees je hieronder.
In het Nederlands is er maar één woord: ‘jullie’. Maar in de meeste Brabantse dialecten zijn er twee. Je gebruikt de vorm met een g als onderwerp van een zin: ‘Gullie/gellie/enz. het veul geluk.’ De vorm zonder g gebruik je in andere gevallen: ‘Ik zie jullie/ullie/enz.’
In 1937 waren er in de dialecten van Noord-Brabant wel tien manieren om “blijf je” te zeggen. ‘Blijfde’, ‘blefde’, ‘bliede’ – waar komt ‘-de’ vandaan? Hier lees je er alles over.
Noord-Brabant is een bonte kaasmarkt: er zijn wel zeven vormen van het woord voor kaas. Hoe zit dat precies? Hieronder lees je er alles over.
Team da of team dè? In het Brabants kun je aan één simpel woordje horen uit welk deel van Noord-Brabant iemand komt. Hoe zit dat precies? Hieronder lees je er alles over.
Team da of team dè? In het Brabants kun je aan één simpel woordje horen uit welk deel van Noord-Brabant iemand komt. Hoe zit dat precies? Hieronder lees je er alles over.
In Noord-Brabant zijn er wel twintig woorden voor ‘kikker’, van het wijdverbreide ‘kikvors’ en ‘puit’ tot zeldzame woorden als ‘kinkeluter’, ‘kikkenduut’ en ‘kienkert’. Waar komen die vandaan? In dit draadje lees je er alles over.
Vandaag is het Hemelvaart. Het eerste deel van dat woord kom je in Noord-Brabant tegen als ‘emel’, ‘hemel’ en ‘himmel’. Eén daarvan is typisch West-Brabants en één typisch Meierijs. Hoe dat zit, lees je in dit draadje:
Gisteravond presenteerde Kristel Doreleijers haar boek 'Superbrabants'. Ik was erbij. Van tevoren had ik het boek al mogen lezen – met heel veel plezier! Het Brabants dreigt te verdwijnen, net als veel andere lokale talen. Steeds minder jongeren groeien ermee op, maar toch willen ze ... 1/
In 1937 waren er in Noord-Brabant maar liefst twaalf verschillende vormen van het woord voor ‘huis’. Hoe zit dat precies? Hieronder lees je daar alles over.
Vandaag is het Koningsdag. In Noord-Brabant hebben we allemaal dezelfde koning, maar het woord daarvoor is niet overal hetzelfde. Dat laat een groot onderzoek zien dat vorige eeuw is uitgevoerd voor de Reeks Nederlandse Dialectatlassen: 1/
Op 19 mei staat Brabanders en hun Taal in het teken van het boek "Superbrabants" van Kristel Doreleijers! We komen dan online samen voor een korte presentatie van Kristel over haar boek, gevolgd door een interview van Patrick Timmermans met Kristel. Kom ook! Deelname is gratis! ap.lc/jeqZr
In West-Brabant zeggen ze ‘ruke’, terwijl je ‘ruike’ zou verwachten. En ‘rieke’ betekent iets anders dan in het Nederlands. Hoe zit dat precies? Je leest het in dit draadje.
Kende gullie al literatuurhistoricus Bas Jongenelen? Bas: "Het Brabants uit de 16e eeuw vind ik erg interessant, vooral rijmende rederijkersteksten waarin veel Franse en Latijnse woorden voorkomen. Nog steeds kent het Brabants Franse invloeden. Zo is meepesaant een Frans-Tilburgs woord." ap.lc/cqMmw
In de dialecten van Noord-Brabant zijn er wel tien verschillende woorden voor “graag”. In dit draadje kom je daar alles over te weten:
Hedde gullie ok aaier gezocht? Of waren ’t eiers, èèër of aar? ‘Ei’ wordt in het Nederlands ‘eieren’ in het meervoud. In de dialecten van Noord-Brabant gaat dat anders. In dit draadje lees je daar alles over:
Bende gij #teampakke of #teamvatte? In West-Brabant is “pakken” gewoon ‘pakke’, maar ten oosten van de Donge is het ‘vatte’. Hoe komt dat? Je leest het in dit draadje:
