Tòmas MacAilpein

@macailpein.bsky.social

Gàidhlig is Gaeilge. Ag obair do @faclair.bsky.social. Nam dheasaiche air an iris litreachais @steallmag.bsky.social. (Cuir teachdaireachd thugam ma tha beachd sam bith agad don iris!). Mo bharailean fhìn, tha fios.

Oidhche nam Bàrd: Pàdraig MacAoidh, Anne Frater, Niall O’ Gallagher, Sandy NicDhòmhnaill, Rody Gorman, Marcas Mac an Tuairneir, Màrtainn Mac an t-Saoir, Maoilios Caimbeul, Crìsdean MacIlleBhàin, agus Meg Bateman. Ceòl le Alasdair MacIlleBhàin, Gillebrìde MacIlleMhaoil & Claire Frances NicNèill.

Bild

Thàinig Rannsachadh na Gàidhlig 11 (2026) gu crìch an-dè. Bha sgioba Fhaclair na Gàidhlig air ar dòigh bruidhinn ann an ciad làn-choinneimh na co-labhairt Dimàirt. Agus, ’s e tlachd dhà-rìribh a bh’ ann a bhith a’ frithealadh na co-labhairt fhèin. Dh’ionnsaich sinn an t-uabhas bho òraidean chàich.

BildBild

Seo daoibh mapa d'Éirinn sa bhliain 1500. Is é seo an chéad mhapa don dara imleabhar den magnum opus. 'Nua-stair na hÉireann' a bheidh air, nó 'Nuastair na hÉireann' b'fhéidir - táim idir dhá chomhairle maidir leis an bhfleiscín ...

Bild

FALLAID 🍞🍚🌾 www.faclair.ac.uk/entries/84 Craiteachan de mhin-fhlùir no de mhin eile. 𝟏𝟖𝟗𝟏 Nic-a-Phearsoin 𝐷𝑎̀𝑖𝑛 𝑎𝑔𝑢𝑠 𝑂𝑟𝑎𝑖𝑛 𝐺ℎ𝑎̀𝑖𝑑ℎ𝑙𝑖𝑔 123 ’S gur e mo chrìdh tha cràiteach, | A’ faicinn dol mo chàirdean, | Ga ’m pianadh ris an àiteach, | ’S nach dean am bàrr an fhallaid dhaibh.

Tuairisgeul na h-ìomhaigh: clann a’ dèanamh bhriosgaidean agus fallaid (craiteachan de mhin-fhlùir) air a’ chunntair. An dealbh-camara le Nenad Stojković, le cead CC 2.0. Ri faotainn an seo: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=186476339

Dheigheadh sinn a dh’iasgach, mi fhèin is m’ athair, is lìonadh sinn an eathar le peilichean de rionnach, liutha, is dheigheadh sinn timcheall a’ bhaile gu gach nàbaidh gus am biodh na peilichean falamh… —Iain MacRath, “Dheigheadh sinn a dh’iasgach” Don’t. Even. Ask. Too. Hot.: NWS 42 #FathersDay

Iain MacRath
Dheigheadh sinn a dh’iasgach

Dheigheadh sinn a dh’iasgach,
mi fhèin is m’ athair,
is lìonadh sinn an eathar le
peilichean de rionnach, liutha,
is dheigheadh sinn timcheall a’ bhaile
gu gach nàbaidh gus am biodh na peilichean falamh.
Chunnaic mi m’ athair an raoir,
ged a chaochail e o chionn fichead bliadhna.
Chunnaic mi air na naidheachdan e
seacaid-teasairginn timcheall air
is an eathar làn,
làn de dhaoine.Iain MacRae
We’d go fishing

We’d go fishing,
me and my father,
and we’d fill the dinghy
with pails of mackerel, lythe,
and we’d go round the village
to each neighbour till each pail was empty.
I saw my father last night,
though he died some twenty years ago.
I saw him on the news
a safety jacket around him
and the dinghy full,
full of people.

Coinneamh mhòr eile! Thàinig an Comataidh Deasachaidh againn cruinn còmhla an-dè ann an Oilthigh Ghlaschu. 👩‍🏫📖📚 Bhruidhinn sinn mu chuid de na tòimhseachain ris a bheil deasaichean an fhaclair a' gleac an-dràsta, m.e., ceann-fhaclan, faclan fillte, ainmearan gnìomhaireach, structar nan gnìomhairean.

Dealbh den fheadhainn a bha coinneamh a' Chomataidh Deasachaidh. Tha an Comataidh Deasachaidh fhèin a’ gabhail a-steach Marace Dareau, an Dr Charles Dillon (Foclóir Stairiúil na Gaeilge), an Dr Anthony Harvey (The Dictionary of Medieval Latin from Celtic Sources), Andrew Hawke (Geiriadur Prifysgol Cymru), Iain MacDhòmhnaill, an t-Ollamh Uilleam MacGill’Ìosa, an t-Ollamh Roibeard Ó Maolalaigh, agus an t-Ollamh Boyd Robasdan.

Bha Màiri NicCumhais (Dachaigh airson Stòras na Gàidhlig), Gillian Rothach (Sabhal Mòr Ostaig), agus sgioba Fhaclair na Gàidhlig cuideachd an sàs sa choinneimh.

Tha mi uamhasach toilichte aithris gu bheil An Luingeas Dorcha air Fàire anns na bùithtean a-nis!! Cuideachd, tha Air Cuan Dubh Drilseach air ais ann an clò an dèidh bhliadhnaichean mòra. Gheibhear fios far am faighear iad aig a' cheangal an seo: drilseach.net/2026/06/07/t...

Tha iad ann an clò!

Tha mi toilichte a ràdh gu bheil an nobhail ùr agam, An Luingeas Dorcha air Fàire, a-nis anns na bùithtean! Cuideachd, rinn CLÀR ath-chlò-bhualadh dhen chiad nobhail anns an t-sreath, Air Cuan Dubh…

drilseach.net

FAIDHBHILE 🌳 www.faclair.ac.uk/entries/12 𝙖𝟭𝟴𝟮𝟮 𝘔𝘢𝘤𝘓𝘢𝘤𝘩𝘭𝘢𝘯’𝘴 𝘎𝘢𝘦𝘭𝘪𝘤 𝘝𝘦𝘳𝘴𝘦 (1937) 191 Thurluing e, ’s fo’n fhaibhill ghuirm | Dhruid ri bannrigh bhuirb nan creuchd. Seo às-earrann bho thionndadh Gàidhlig a rinn Eòghann MacLachlainn (1775–1822) air Leabhar 7 dhen Iliad.

‘Faidhbhile a’ Phògaidh’ no an Kissing Beech. ’S e seann-chraobh a tha seo faisg air Caisteal Chill Ràthaig, Crothaidh, Siorrachd Inbhir Nis. Tùs na deilbh: https://www.facebook.com/photo/?fbid=122225949962101944&set=pcb.122225950046101944

Faic an t-inntreadh aig Urras nan Coilltean: https://ati.woodlandtrust.org.uk/tree-search/tree?treeid=28334#/

𝘗𝘪𝘢𝘵𝘢𝘯 Is ionnan 𝘱𝘪𝘢𝘵𝘢𝘯 agus 𝘱𝘦𝘢𝘵𝘢(𝘯). Tha na leanas mar chaob à deagh sgeulachd 🐯: 𝟭𝟴𝟵𝟱 𝘔𝘢𝘤-𝘛𝘢𝘭𝘭𝘢 IV No. 13. 3. Bha beatha ’n duine air a shàbhaladh, agus faodaidh sinn a bhi cinnteach nach do chum e piatan tigeir riamh tuilleadh.

An dealbh le Judith Kerr bhon leabhar 𝘛𝘩𝘦 𝘛𝘪𝘨𝘦𝘳 𝘞𝘩𝘰 𝘊𝘢𝘮𝘦 𝘵𝘰 𝘛𝘦𝘢 (1968). Tha tionndadh Gàidhlig, eadar-theangaichte le Gillebrìde Mac ’IlleMhaoil, a-nis ri fhaighinn an seo: https://www.gaelicbooks.org/rannsaich-an-bh%C3%B9th/clann/aois-5-8/an-tigear-a-thainig-gu-dinneir

Tha mòran seòlaidh san nobhail ùir agam, agus mar sin, air a' bhlog agam, cuiridh mi suas 'faclair lèirsinneach' den bhriathrachas mharaiche a nochdas innte. Chan eil e deiseil fhathast, ach tha na dealbhan spòrsail, agus shaoil mi gun cuirinn beagan dhiubh suas an seo, cuideachd. Seo a dhà.

BildBild